واژگان عربی-آرامی در کتیبه‌های ساسانی!

  • 1397/11/27 - 20:10
آرامی‌ها گروهی از مردمان سامی و هم‌تبار عرب‌ها بودند. آنان به دلیل برتری فرهنگی و علمی، شدیداً بر هخامنشیان، ساسانیان و زرتشتیان تاثیر گذاشته بودند. چنانکه زرتشتیان عصر ساسانیان، در کتیبه‌های خود از واژگان آرامی-عربی استفاده می‌کردند.

پایگاه جامع فرق، ادیان و مذاهب_ در خاورمیانه باستان، گروهی از مردمان زندگی می‌کردند که از حیث تاریخی و فرهنگی، ریشه‌ای بس عمیق در منطقه داشتند: آرامی‌ها (Aramaean)، گروهی از مردمان سامی که هم‌تبار عرب‌ها بودند. از نکات جالب پیرامون آرامیان این بود که آنان شدیداً بر ساسانیان و زرتشتیان تاثیر گذاشته بودند. حتی هخامنشیان نیز در مسائل گوناگون، وابسته به آنان بودند.

هخامنشیان، خط میخی خود را مدیون ایلامیان و آرامیان بودند

زرتشتیان، خط خود را از یهودی‌‌ها و آرامی‌ها (که هم‌تبار عرب‌ها بودند) یاد گرفتند

آناهیتا و اصالتِ غیر آریایی

آیا هخامنشیان عرب‌پرست نبودند؟

اما نکته جالب‌تر اینکه زرتشتیان عصر ساسانی، در کتیبه‌های خود به فراوانی از لوگوگرام‌‌ها یا همان هزوارِشهای آرامی-عربی استفاده می‌کردند. از جمله لفظ آب که در کتیبه‌های ساسانی به صورت 'MY (مَیا / مَیَه) نوشته می‌شد. این لفظ، همان لفظ «مای» است که عرب‌های شمال جزیرة العرب به کار می‌بردند. یعنی آب! که امروز عرب‌های خوزستان و عراق هم به همین صورت تلفظ می‌کنند. که البته عرب‌های حجازی به آن می‌گویند «ماء». ساسانیان حتی برای نوشتن و به کتابت درآوردن یک لیوان آب هم به زبان آرامی (که هم‌ریشه و هم‌تبار و برادرِ زبان عربی است) نیازمند بودند. چنانکه در کتیبه کَرتیر در سرمشهد (KSM) و کتیبه کرتیر در کعبه زرتشت (KKZ) و کتیبه کرتیر در نقش‌رستم (KNRm) این گونه آمده است. 

               

همچنین کتیبه‌های ساسانی برای واژه شاهنشاه، از لفظ آرامیِ ملکان‌ملکا استفاده می‌کردند. این واژه همان لفظ عربیِ مَلِک به معنی «پادشاه» است:

            

در کتیبه‌های ساسانی، «زن» و «بانو» به صورت MR'T نوشته می‌شد. که این واژه همان لفظ إمرأة در زبان عربی است که به معنی «زن» است. ساسانیانِ زرتشتی برای نوشتنِ لفظ زن، وابسته به زبان‌های سامی بودند:

            

همچنین در برخی کتیبه‌های دیگر ساسانی، برای لفظ «زن» از واژه NYSH استفاده شده که در زبان آرامی به صورت نیشَه و در زبان عربی به صورت نِسَه و نسا خوانده می‌شود:

            

دیگر لفظ آرامی که در کتیبه‌های ساسانی وجود دارد، واژه SNT (شَنَة) است... همان لفظ عربیِ سَنَة، به معنی سال:

            

یکی دیگر از واژه‌های عربی-آرامی که زرتشتیان ساسانی در کتیبه‌های خود از آن استفاده می‌کردند، لفظ SM بود. این واژه در زبان آرامی به صورت اِشم و در زبان عربی به صورت اِسم تلفظ می‌شود و زرتشتیان در کتیبه‌های خود به جای لفظ پارسی «نام» از معادلِ عربی-آرامی آن استفاده می‌کردند. 

            

این‌ها تنها چند مورد از واژگان عربی و آرامی است که زرتشتیان در کتیبه‌های خود از آن استفاده می‌کردند. آن هم در دوران پیش از اسلام. البته طبیعی است که هر زبانی از زبان‌های دیگر اَخذ کند، اما رفتار برخی از هموطنان ما در دشمنی با زبان عربی و تلاش برای سره نویسی حقیقتاً نامعقول است. دشمنی با زبان عربی (و دیگر زبان‌‌های سامی) علاوه بر اینکه خلاف داشته‌های باستانی است، خلاف مصالح ادبی و فرهنگی ایران امروز نیز هست. خلاف داشته‌های باستانی است چون در کتیبه‌های باستانی هم به وفور واژگانی از این زبان‌ها می‌بینیم. خلاف مصالح ادبی و فرهنگی ایران امروز است چون بزرگترین مجامع ادبی و عرفانی ایران از قبیل دیوان حافظ، کلیات سعدی، مثنوی مولوی و دیوان شمس، آثار نظامی گنجوی و... همگی مملو از کلمات و عبارات عربی است.

مأخذ:

دکتر محمود جعفری دهقی، راهنمای کتیبه‌های فارسی میانه، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، 1395.

تولیدی

دیدگاه‌ها

کانال تاریخ حقیقی ایران (نقد زرتشت و باستانگرایی) در تلگرام، ایتا و سروش مربوط به تیمِ ادیان‌‌نت: @n_bastan

بسیاری که از واژگان داخل این متن در واقع از فارسی به عربی رفته اند. برای مثال کلمه "ملک" فارسی اصیل است چراکه مردم در عربستان اصلا مقامی به عنوان پادشاه نداشته اند، همینطور مرت هم به معنی مرد است و از همین رو برای کلمه زن مرئت به کار می رفت.

عربها زودتر از آریایی‌ها به حکومت (پادشاهی) دست پیدا کرده بودند. در جنوب جزیرة العرب، در یمن حکومت هایی وجود داشتند که قدیمی تر از هخامنشیان بودند و حتی زودتر از آریایی به خط دست پیدا کردند (اسنادش در همین سایت موجود است). جناب Shahriar میتونید اثبات کنید که واژه ملک در اصل، پارسی هست؟ ضمناً مرأة مونث مرت نیست. بلکه مونث مرء است.

جهت اطلاع این دوستی‌ که میفرمایند عرب لقب ملک نداشتند، در کتیبه های تمدن عربی تدمر پادشاه عرب تدمری اذینه سمیدعی عملیقی خود را اینگونه معرفی میکند: SLM SPTMYWS 'DY [NT] MLK MLK سلام سپتیموس اذینه #ملک #ملک

سلام عليکم به نيابت از مردم عرب خوزستان از سايت شما تشکر مي کنم

بسیاری از این واژه گان ایرانی و غیر عربی است . شما در اشتباه هستید . برای نمونه واژه فردوس که در قران هم آمده از پردیس ایرانی گرفته شده

زبان عریی و زبان فارسی خیلی روی هم تاثیر گذاشتند. به همین خاطر دشمنی با زبان عربی کار درستی نیست. این حرف خطاب به کسانی هست که با زبان عربی دشمنی میکنند. غافل از اینکه مهم ترین منابع ادبی ما (مثل بوستان و گلستان سعدی، دوان حافظ، مثنوی معنوی و...) پر از واژگان و عبارات عربی است.

افزودن نظر جدید

CAPTCHA
لطفا به این سوال امنیتی پاسخ دهید.
Fill in the blank.