نقد نظریه برقعی در زمینه انتصابی بودن امامت

  • 1401/02/15 - 08:50
به اعتقاد شیعه، مقام امامت انتصابی است و امام از سوی خداوند انتخاب می شود، ولی قرآنیون معتقدند که امامت انتخابی است و یکی از راههای انتخاب امام، شورا است؛ اما در حقیقت، شورا راهبردی بود برای غصب خلافت.
انتصاب بودن امامت

حضرت علی (ع) در کلام خود تأکید می‌ کند که مقام ولایت و امامت در خور دیگران نیست و دیگر مدعیان زمامدارى، شایستگى آن را ندارند. حضرت در این بیان تصریح کرده است که مقام ولایت و امامت را خداوند به ایشان عطا کرده است.

پایگاه جامع فرق، ادیان و مذاهب_ در بینش امامیه مقصود از وجود نص بر امامت، تنها نص لفظی و وحیانی نیست، بلکه جعل و قرارداد الهی منظور است. بنابراین وجود نص به معنای ارتباط امام با ملکوت نیز هست. امامیه در این راستا به ادله نقلی اعم از قرآن، روایات و گزارشات تار یخی و همچنین ادله عقلی تمسک جسته‌اند.

فرقه قرآنیون همانند اهل سنت، امامت را امری عرفی و دنیوی پنداشته که نیازی به نص ندارد. سید ابوالفضل برقعی، یکی از سران جریان قرآنیون شیعه، مسئله زمامداری پس از رحلت رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله) را موکول به شورای مسلمانان می‌داند و با استناد به آیه 38 سوره شوری، تلاش می‌کند برای شورایی بودن خلافت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) مستند قرآنی تهیه کند و مسئله نصب امام و جانشین پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) را در تعارض با قرآن جلوه دهد.[1]

در نقد این سخنان برقعی می توان گفت:
این دیدگاه شیعه ریشه در قرآن دارد. «وَإِذِ ابْتَلَى إِبْرَاهِیمَ رَبُّهُ بِكَلِمَاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قَالَ إِنِّی جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا قَالَ وَمِنْ ذُرِّیتِی قَالَ لَا ینَالُ عَهْدِی الظَّالِمِینَ [بقره/124] و (به یاد آر) هنگامیکه خدا ابراهیم را به اموری امتحان فرمود و او همه را به جای آورد، خدا به او گفت: من تو را به پیشوایی خلق برگزینم، ابراهیم عرض کرد: به فرزندان من چه؟ فرمود: (اگر شایسته باشند می‌دهم، زیرا) عهد من به مردم ستمکار نخواهد رسید.»

مورخان و سیره نگاران مسلمان نوشته اند: «رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله) هنگامیکه به سراغ قبیله «بنی عامر بن صعصعه» رفت تا آنان را به دین خدا فراخواند، و از آنان بخواهد تا ایشان را در اجرای رسالتشان یاری دهند؛ یکی از افراد آن قبیله به نام «بیحرة بن فراس» در پاسخ پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) گفت: اگر ما از تو پیروی کنیم و خدا تو را بر مخالفانت پیروز گرداند، آیا امر خلافت را پس از خود به ما واگذار می‌کنی؟ پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) در پاسخ او فرمود: «الأمر لله یضعه حیث یشاء.»[2] این سخن رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله) به صراحت نشان می‌دهد که جانشینی پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) منصبی الهی و از حقوق خدا و رسول است، نه از حقوق مردم.

حضرت علی (علیه‌السلام) بارها خلافت و امامت خویش پس از رسول اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) را به خداوند منتسب کرده و آن را تکلیف و حق انحصاری خود دانسته است. اینگونه نبوده است که همیشه استناد به بیعت مردم کرده باشند.[3]

در سخنی دیگر، حضرت علی (علیه‌السلام) تأکید می‌ کند که مقام ولایت و امامت در خور دیگران نیست و دیگر مدعیان زمامدارى، شایستگى آن را ندارند. حضرت در این بیان تصریح کرده است که مقام ولایت و امامت را خداوند به آنان عطا کرده است.[4]

پی‌نوشت:
[1]. برقعی، ابوالفضل، بررسی علمی در احادیث مهدی، ص97.
[2]. ابن هشام، عبدالملک، السیرة النبویة، ج1، ص424 و425، بیروت، دار المعرفة، چاپ اول.
[3]. سید رضی، نهج البلاغه، خطبه 2، 93، 97.
[4]. همان، خطبه 144.

تولیدی

افزودن نظر جدید

CAPTCHA
لطفا به این سوال امنیتی پاسخ دهید.
Fill in the blank.