چرا از دیدگاه شیعه «روزه در سفر» حرام است؟

  • 1398/02/17 - 12:01
از دیگر سوالاتی که پیروان وهابیت و بعضی از برادران اهل سنت از شیعه می پرسند این سوال می‌باشد که چرا شیعه روزه در سفر را حرام می‌داند؟

پایگاه جامع فرق، ادیان و مذاهب_ روزه، آثار مثبت فراوانی از نظر مادی و معنوی در وجود انسان دارد. تلطیف روح، تقویت اراده، کنترل غرایز و تقلیل آنها، تقویت روحیه ایثار و نوع دوستی از مهم ترین تأثیرات اخلاقی و تربیتی روزه است و علاوه بر آن که روزه برای بیماری‌های جسمی و روانی، آثار بهداشتی و درمانی فراوانی دارد، با وجود این، این آثار مخصوصاً در بعد معنوی و قرب الی الله، زمانی تحقق می یابد که این عبادت با شرایط آن صورت پذیرد که از جمله این شرایط، در سفر نبودن است.
خداوند متعال در قرآن کریم می‌فرماید: « یا أیّها الّذین آمنوا کتب علیکم الصّیام کما کتب علی الّذین من قبلکم لعلّکم تتّقون * أیّاما معدودات فمن کان  منکم مریضا أو علی سفر فعدّة من أیّام أخر و علی الّذین یطیقونه فدیة طعام مسکین فمن تطوّع خیرا فهو خیر له و أن تصوموا خیر لکم إن کنتم تعلمون ». [ بقرة / 183 ـ 184 ]
« ای افراد با ایمان روزه بر شما نوشته شده همان گونه که بر کسانی که پیش از شما بودند، نوشته شد، تا پرهیزکار شوید. و این چند روز معدود است، پس هر کس از شما بیمار یا مسافر باشد چند روز دیگر را روزه بگیرد، و کسانی که روزه برای آنها طاقت فرسا است، کفاره بدهند و مسکین را طعام کنند، و هر کس بیش از یک مسکین اطعام کند برای او بهتر است. و روزه گرفتن برای شما بهتر است اگر بدانید ».

اکنون به تحلیل این دو آیه می‌پردازیم:
آیه نخست روزه را یک فریضه و امر واجب می‌داند، به گونه‌ای که از آن، با جملۀ «کتب علیکم» تعبیر می‌کند، یعنی این مطلب بر شما نوشته شده است، و نوشته شدن کنایه از این که عمل برای همه، امری الزامی است، ولی در آیۀ دوم، سه گروه را استثنا می‌کند:
الف: مریض: «و من کان منکم مریضاً».
ب: مسافر: «أو علی سفرٍ».
ج: کسانی که روزه گرفتن برای آنها طاقت فرسا است: «و علی الّذین یطیقونه».
همۀ فقهای اسلام اتفاق دارند که مسافر می‌تواند در سفر روزه نگیرد، و تنها اختلاف در اینجاست که آیا افطار در سفر یک امر الزامی است و یا یک امر ترخیصی و تسهیلی (اجازه داده شده و جهت آسان و سهل قرار دادن امر است و مخالفت با آن هم در امر ترخیصی اشکال ندارد) برای مسافر است؟
فقهای امامیه به پیروی از اهل‌بیت (علیهم‌السّلام) افطار در سفر را الزامی و روزه گرفتن مسافر را حرام می‌دانند.
در حالی که فقهای چهار مذهب معتقدند که افطار در سفر اختیاری است، ولی برخی از آنها افطار را بر روزه گرفتن ترجیح می‌دهند. و برخی دیگر بر عکس. و شافعی می‌گوید: افطار کردن بهتر از روزه گرفتن است، در حالی که مالک می‌گوید: روزه در سفر بهتر از افطار است.[1]

اکنون مسأله را بر احادیث نبوی عرضه می‌کنیم تا روشن شود کدام یک از این دو قول مورد تأیید آنهاست:
الف: مسلم در صحیح خود از جابر بن عبدالله نقل می‌کند: رسول خدا در سال هشتم و در ماه رمضان ، عازم مکه شد. آنگاه که به نقطه «کراع الغمیم» رسید، ظرف آبی خواست و آن را با دست خود بلند کرد و همگان دیدند، آنگاه آن را نوشید، یعنی ای مردم، همگی روزه خود را بشکنید. برای رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله) خبر آوردند که برخی از کسانی که در رکاب شما هستند، روزۀ خود را نشکسته‌اند. حضرت فرمود: « أولئک العصاة، أولئک العصاة »؛ «آنها گنه‌کارند، آنها گنه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌کارند ».[2]
ب: ابن ماجه قزوینی در سنن خود از عبدالرحمن بن عوف نقل می‌کند که پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) فرمود: « صائم رمضان فی السّفر کالمفطر فی الحضر »، « روزه‌دار در سفر به سان روزه‌خوار در حضر است ».[3]
ج: بخاری در صحیح خود از جابر بن عبدالله انصاری نقل می‌کند: پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) در یکی از سفرهای خود، گروهی را دید که در کنار فردی گرد آمده و برای او سایه‌بانی درست کرده‌اند.
پرسید: این فرد کیست؟
گفتند: روزه‌دار است.
فرمود: « لیس من البرّ الصّوم فی السّفر »، « روزه‌داری در سفر کار خوبی نیست ».[4]
واژه « برّ » در قرآن در مقابل « اثم » وارد شده است، چنان که می‌فرماید: « و تعاونوا علی البرّ و التّقوی و لا تعاونوا علی الإثم و العدوان ». [ مائده / 2 ] « در راه نیکی و پرهیز کاری به یکدیگر کمک کنید و در راه گناه و ستمکاری با یکدیگر همکاری نکنید ».

پی‌نوشت:

[1]. أحکام القرآن، ج 1، ص 215.
[2]. نووی، شرح صحیح مسلم، ج 7، ص 232. جهت مشاهده تصویر کتاب کلیک کنید.
[3]. سنن ابن ماجه، ج 1، ص 532.
[4]. صحیح بخاری، ج 3، ص 44. جهت مشاهده تصویر کتاب کلیک کنید.

برچسب‌ها: 
تولیدی

دیدگاه‌ها

سلام این به هیچ وجه صحیح نیست کجا "همۀ فقهای اسلام اتفاق دارند که مسافر می‌تواند در سفر روزه نگیرد"؟ آیت الله العظمی صادقی تهرانی فتوی به وجوب روزه در سفر دارند پس تمام "فقهای اسلام" نیست. بلکه فقط در سفر دارای حرج روزه مستحب، و در سفر دارای عسر روزه حرام است و در سفرهای کنونی که اصلا حرج و عسری نیست و یا خیلی کم است و اصلا همان زمان ها هم اگر شما دو سه روز در شهری دیگر میبودی باز هم نبود، لذا در این سفر ها واجب است بعد، با چه جرأت و اجازه ای " فمن تطوّع خیرا فهو خیر له " را به " و هر کس بیش از یک مسکین اطعام کند برای او بهتر است" معنا کرده اید؟ کجای این عبارت از مسکین و اطعام و... حرف به میان آمده؟ ترجمه ی آیه "هر کس خیری را به طاقت فرسایی بجا آورد برای او بهتر است" می باشد که شما برای ترجمه کاربردی باید این جمله را می گذاشتید "و هر کس به طاقت فرسایی روزه را تحمل کند، همان برای او بهتر است" نه این که فقط معنا را به اطعام برگردانید بلکه معنا به هر سه مورد سفر در مریضی و سفر و روزه طاقت فرسا برمیگردد ممنون برای اطلاع بیشتر رجوع کنید به کتاب روزه و نماز مسافران از آیت الله العظمی صادقی تهرانی در: Http://www.sadeghi-tehrani.mihanblog.com

با سلام مراجعه شود به راهنمای حقیقت، آیت الله سبحانی، ص 552.

افزودن نظر جدید

CAPTCHA
لطفا به این سوال امنیتی پاسخ دهید.
Fill in the blank.