اگر به کتب فریقین از اهل سنت و شیعه نگاهی گذرا داشته باشیم، به دو حدیث که یکی صحیح است و دیگری جعلی و غیرصحیح برخورد می‌کنیم که علمای اهل سنت با واکاوی و نقد و بررسی در متن و سلسله سند آن دو حدیث، یکی را حمل بر صحت می‌کنند و در کتب صحیح نقل کرده‌اند و دیگری را از درجه‌ی اعتبار ساقط می‌کنند؛ آن حدیث صحیح که به صورت متواتر و مشهور در کتب اهل سنت نقل شده که با الفاظ مختلف و دارای مفاد واحد است و در بیش از پنجاه کتاب از مسانید و صحاح آمده، حدیث شریف منزلت در فضیلت علی (علیه‌السلام) است که پیامبر اکرم در جریان جنگ تبوک، به امیرالمومنین، علی (علیه‌السلام) می‌فرمایند: «انت منّی بمنزله هارون من موسی الاّ انّه لانبیّ بعدی.[1] (یا علی!) نسبت تو به من، به منزله‌ی نسبت هارون به موسی است، با این تفاوت که بعد از من پیامبری نخواهد بود.»
این حدیث شریف صحیح و متواتر، اشاره دارد بر این‌که اگر بعد از پیامبر اکرم، پیامبر دیگری می‌آمد، آن پیامبر یقیناً امیرالمومنین، علی (علیه‌السلام) بوده است، در حالیکه پیامبری بعد از رسول الله نیست؛ علمای اهل سنت نیز به این موضوع اعتراف کرده‌اند، مثلاً ملاّ علی قاری در کتاب خود در شرح این حدیث، این‌گونه می‌گوید: «در این حدیث [حدیث منزلت علی (علیه‌السلام)] اشاره است به این‌که اگر بعد از رسول خدا پیامبری بود، هر آینه، علی (علیه‌السلام) بود.»[2] و در برخی از نقل‌ها ذیل این حدیث شریف، در کتب اهل سنت، تصریح به این نکته شده است که پیامبر در آخر کلامشان این‌چنین فرمودند که: «ولو کان لکنته.[3] و اگر پیامبری بود، هر آینه [یا علی] تو آن پیامبر بودی.» هر چند که عده‌ای از ایشان، مثل سیوطی، عسقلانی، دمیری و ...، این مقدار زیاده را نقل کردند، اما آن را انکار کردند. لذا چون در حدّ تواتر آمده، پس انکار ایشان خللی به متن حدیث و زیاده از آن را وارد نمی‌آورد.
حدیث دیگری نیز مفادش این‌چنین است که از انس بن مالک نقل شده، رسول خدا فرمودند: «خداوند مرا بر انبیاء الهی برگزید و بر آنان برتری داد، و برای من وصیّ اختیار کرد که او پسر عمویم است و بازوی مرا توسط او محکم و استوار گردانید، همچنان‌که بازوی موسی را به هارون و او را وصی و خلیفه و وزیر او قرارداد، و اگر بعد از من پیامبری می‌بود، هر آینه علی بن ابی‌طالب نبیّ و پیامبر بود؛ ولی بعد من پیامبری نیست.»[4]
در نتیجه با این مطلب گفته شده، به‌وضوح آشکار می‌گردد که مخالفین چگونه برای هر فضیلتی که از طرف پیامبر اکرم برای حضرت علی (علیه‌السلام) نقل شده، در مقابل آن، همان فضیلت، یا مشابه آن را برای خلفاء و برخی صحابه‌ی متخلّف، حدیث جعل و وضع کردند که از جمله آن، حدیث جعلی و ساختگی که به ناروا به ساحت مقدس پیامبر اسلام نسبت داده‌اند، این حدیث است که فرمودند: «لو کان بعدی نبیّ لکان عمر بن خطاب.[5] اگر بعد از من پیامبری باشد، هر آینه عمر بن خطاب خواهد بود.» که ترمذی در ادامه‌ی این حدیث، آن را غریب و منفرد دانسته و در سلسله سند آن «مشرح بن هاعان» را فقط راوی آن می‌داند که دیگران نقل نکرده‌اند، و او هم توسط عالمان رجال اهل سنت تضعیف شده است؛[6] در نتیجه این حدیث  از درجه‌ی اعتبار ساقط است.

پی‌نوشت:

[1]. صحیح مسلم، مسلم نیشابوری، دار ابن حزم، بیروت، لبنان، کتاب فضائل باب فضل علی(ع) ج15 ص175.
[2]. مرقاه المفاتیح، ملاّ علی قاری، دار الفکر، بیروت، لبنان، ج10 ص456 رقم60 87. جهت مشاهده تصویر کتاب کلیک کنید.
[3]. همان، ج10 ص456 رقم 6087.
[4]. ینابع الموده، قندوزی، دار الاسوه، قم، ایران، ج2 ص288 رقم823. جهت مشاهده تصویر کتاب کلیک کنید.
[5]. جامع الکبیر، ترمذی، دار الغرب الاسلامی، طبعه الثانیه، (1998م)، ج6 ص59 رقم 36 86.
[6]. «رد حدیث «تصدی مقام نبوّت برای عمر بن خطاب» توسط علمای اهل سنت»