آن‌چه در تاریخ نقل شده، این است که بدون شک و تردید در مصائب وارده بر اهل بیت پیامبر، به‌ویژه مصیبت‌های امام حسین (علیه‌السلام) در واقعه کربلا، امامان معصوم شیعه عزاداری و مجالس سوگواری داشته‌اند و در مناسبت‌های دیگر، یاد عاشورای امام حسین (علیه‌السلام) را متذکر می‌شدند، از جمله این موارد عبارتند از:
- امام سجاد (علیه‌السلام) در روایتی فرمودند: «چرا گریه نکنم در صورتی‌که پدرم را از آبی منع کردند که برای تمام درندگان و حیوانات آزاد بود؟»[1]
- امام باقر (علیه‌السلام) درباره‌ی روز عاشورا فرمود: «در روز عاشورا برای امام حسین (علیه‌السلام) مجلس عزا برپا کرده و بر مصائب آن حضرت همراه با خانواده بگریید و جزع و ناراحتی خویش را ابراز کنید، ضمن دیدار و ملاقات هم‌دیگر بر آن حضرت گریه کنید و یکدیگر را تعزیت کنید...»[2]
- امام صادق (علیه‌السلام) فرمودند: «امام سجاد بیست سال گریه کرد و هرگاه در جلوی آن حضرت، غذایی گذاشته می‌شد، می‌گریست.»[3]
- امام رضا (علیه‌السلام) فرمود: «با فرا رسیدن ماه محرم، پدرم موسی بن جعفر، با چهره‌ی خندان دیده نمی‌شد و حزن و اندوه، سراسر وجودش را فرا می‌گرفت تا روز دهم فرا می‌رسید، آن روز، روز مصیبت، اندوه و گریه آن حضرت بود.»[4]
- در عصر امام جواد و امام هادی (علیهماالسلام) عزاداری برای امام حسین (علیه‌السلام) بعضاً آشکارا و یا پنهانی برگزار می‌شد و خلفای عباسی مانند معتصم و متوکل با شدت جلوگیری می‌کردند و حتی قبر امام حسین (علیه‌السلام) را ویران و آثار آن را از میان بردند.[5]
- در زمان امامت امام حسن عسکری (علیه‌السلام) وضعیت عزاداری به صورت مخفی و آشکار برگزار می‌شد، به طوری‌که بعضاً هر کسی به زیارت قبر امام حسین (علیه‌السلام) مشرف می‌شد، حکومت وقت در مسیر راه‌ها پایگاه‌های بازرسی ساخته بودند، تا زائرین قبر امام حسین (علیه‌السلام) را که به زیارت می‌روند را دستگیر و مجازات می‌کردند.[6]
- امام زمان (علیه‌السلام) هم بدون شک و تردید سیره پدران بزرگوار خود را استمرار بخشیده و بر جدّ بزرگش امام حسین (علیه‌السلام) گریه می‌کرد؛ در زیارت ناحیه مقدسه از آن حضرت وارد شده که خطاب به جدّ غریبش می‌فرماید: «هر صبح‌گاه و شام‌گاه بر تو ای جدّ بزرگوار! می‌گریم و آن‌چنان گریه می‌کنم، که به جای اشک، خون از چشمانم جاری شود.»[7]

پی‌نوشت:

[1]. «کیف لابکی وقد منع أبی من الماء کان مطلقا للسباع و الوحوش.» مناقب، ابن شهر آشوب، دار الاضواء، بیروت، لبنان، فصل فی کرعه و صبره و بکائه، ج4 ص179.
[2]. «ولیندب الحسین یبکیه و یأمر من فی داره بالبکاء علیه و یقیم فی داره مصیبته باظهار الجزع علیه و یتلاقون بالبکائه علیه...» کامل الزیارات، ابن قولویه قمی، نشر الفقاهه، قم، ایران، باب 71 ثواب من زار الحسین یوم العاشور، ص174. جهت مشاهده تصویر کتاب کلیک کنید.
[3]. «بکی علی بن الحسین عشرین سنه و ما وضع بین یدیه طعام الابکی.» مناقب، ابن شهر آشوب، دار الاضواء، بیروت، لبنان، فصل فی کرعه و صبره و بکائه، ج4 ص180. جهت مشاهده تصویر کتاب کلیک کنید.
[4]. «کان ابی اذا دخل المحرم لایری ضاحکاً و کانت الکآبه تغلب علیه حتی تمضی منه عشره ایام فاذا کان الیوم العاشر منه کان ذلک الیوم یوم مصیبه و حزنه و بکائه.» بحار الانوار، علامه مجلسی، موسسه الوفاء، بیروت، لبنان، ثواب البکاء علی مصیبته، ج44 ص284. جهت مشاهده تصویر کتاب کلیک کنید.
[5]. الکامل فی التاریخ، ابن اثیر، دار صادر، بیروت، لبنان، ذکر ما فعله المتوکل المشهد الحسین، ج5 ص287.
[6]. مقاتل الطالبین، ابوالفرج اصفهانی، المکتبه الحیدریه، نجف، عراق، ص478. جهت مشاهده تصویر کتاب کلیک کنید.
[7]. «لاندبنّک صباحاً و مساءً ولابکین علیک بدل الدموع دماً.» بحار الانوار، علامه مجلسی، موسسه الوفاء، بیروت، لبنان، باب کیفیته زیاره الحسین یوم عاشورا، ج98 ص320. جهت مشاهده تصویر کتاب کلیک کنید.