ابن تیمیه حرّانی، یکی از شبه‌متفکران اسلامی است که وهابیت، دیدگاه‌های افراطی خود را از این شخص اخذ می‌کنند، که چند صد سال قبل، یعنی (سده‌ی 700 هجری) می‌زیسته است؛ آنان اکثر نظراتشان را از نظرات و فتاوای او می‌گیرند. این تندروی افراطی، دارای تالیفات عدیده‌ای است که از جمله این تالیفات، کتابی به نام «منهاج السنه» و «کتب و رسائل و فتاوی» است که بعضی از نظرات چالش برانگیز ایشان در این کتاب‌ها، باعث اختلاف در میان مسلمانان فرق و مذاهب مختلف اسلامی گردیده است.
مثلاً در کتاب «کتب و رسائل و فتاوی» از ایشان درباره‌ی دو مردی که با یکدیگر اختلاف پیدا کردند، سؤال شد که: «عن رجلین اختلفا فقال احدهما ابوبکر و عمر، أعلم و أفقه من علی بن ابی‌طالب.[1] یکی ابوبکر و عمر بن خطاب را داناتر و به احکام اسلام، و آشناتر از علی بن ابی‌طالب می‌داند، و دیگری می‌گوید علی بن ابی‌طالب از ابوبکر و عمر بن خطاب داناتر و به احکام اسلام آشناتر است. کدام یک از این دو گفته صحیح است؟ آیا دو حدیثی که پیامبر فرمود: «اقضاکم علی (ع).[2] آشناترین شما به مسائل قضاوت، علی است.» و «انا مدینه العلم و علی بابها.[3] من شهر علم و علی دروازه‌ی آن شهر است.» صحیح‌اند یا خیر؟ و اگر این دو روایت، صحیح هستند، آیا دلیلی در آن‌ها وجود دارد که علی (علیه‌السلام) داناتر و به احکام اسلام آشناتر از ابوبکر و عمر بن خطاب باشد؟ و اگر کسی ادعای اجماع کند که علی (علیه‌السلام) داناتر به احکام دین و آشناتر از ابوبکر و عمر بن خطاب است، صحیح گفته و یا به اشتباه رفته است؟
ابن تیمیه در جواب سؤال گفته است: «الحمدلله لم یقل أحد من علماء المسلمین المعتبرین...[4] الحمدلله هیچ‌یک از علمای مورد اعتماد از مسلمانان، نگفته‌اند علی (علیه‌السلام) از ابوبکر و عمر بن خطاب و حتی از ابوبکر تنها، دانا و به احکام اسلام آشناتر است و کسی‌که در این خصوص ادعای اجماع کند، از نادان‌ترین و دروغ‌گوترین مردم به‌شمار می‌آید، بلکه عده‌ای از علما گفته‌اند: دانشمندان اجماع دارند که ابوبکر از علی (علیه‌السلام) داناتر بوده است.» بعد برای ادعای خود، نام این شخص را می‌آورد که: «منهم الامام منصور بن عبدالجبار السمعانی المروزی أحد ائمه السنه من اصحاب الشافعی... علی ان ابابکر أعلم من علی (علیه‌السلام)...[5] این سمعانی از بزرگان اهل سنت و از یاران شافعی است که در کتاب خود، «تقویم الادله علی الامام» به نقل اجماع علمای اهل سنت می‌پردازد و می‌گوید: ابوبکر، داناتر از علی (علیه‌السلام) بوده است و من سراغ ندارم یکی از علمای معروف در این زمینه بحث و مناقشه‌ای داشته باشد.»
در ردّ این ادعای ابن تیمیه و شاهد ادعای او، یعنی سمعانی و کسانی‌که این‌گونه معتقدند باید گفت:
اولاً: از عایشه روایت شده درباره‌ی حضرت علی (علیه‌السلام) که گفت: «قالت اما أنه -علی بن ابی‌طالب- أعلم الناس بالسنه.[6] علی بن ابی‌طالب، عالم‌ترین انسان‌ها به سنت است.»
ثانیاً: حاکم حسکانی با سند صحیح می‌گوید: «علی أعلم اصحاب محمد بما أنزل علی محمد.[7] علی (علیه‌السلام)، اعلم اصحاب پیامبر به آن‌چه بر پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) نازل شده، است.»
ثالثاً: احمد بن حنبل می‌گوید: «افضل اهل المدینه علی بن ابی‌طالب.[8] برترین مردم مدینه، علی بن ابی‌طالب است.»
رابعاً: از عطاء سؤال شد: «قال قلت لعطاء کان فی اصحاب رسول الله أحد أعلم من علی قال لا والله ما أعلمه.[9] از عطاء سؤال کردند که آیا در میان اصحاب پیامبر، عالم‌تر از علی (علیه‌السلام) است؟ گفت: به خدا قسم کسی عالم‌تر از علی نیست و خبر ندارم.»
خامساً: خود خلفا عباراتی تحت این مضامین دارند: «لولا علی لهلک عمر؛ لولا علی لهلک ابوبکر و...»[10]
در نتیجه آیا ابن تیمیه این موارد را ندیده؟! آیا هیچ‌کدام از این افراد، جزو بزرگان معتبر اهل سنت نیستند؟ آیا این موارد و بیشتر از آن، اجماع ادعایی آنان را باطل نمی‌کند؟!
فاعتبروا یا اولی الابصار

پی‌نوشت:

[1]. کتب و رسائل و فتاوی، ابن تیمیه، دار النشر، مکتبه ابن تیمیه، ریاض، عربستان، ج4 ص399.
[2]. مستدرک علی الصحیحین، حاکم نیشابوری، دار الکتب العلمیه، بیروت، لبنان، ج3 ص145. جهت مشاهده تصویر کتاب کلیک کنید.
طبقات الکبری، ابن سعد، دار الکتب العلمیه، بیروت، لبنان، ج2 ص285.
[3]. مستدرک علی الصحیحین، حاکم نیشابوری، دار الکتب العلمیه، بیروت، لبنان، ج3 ص137.
[4]. منهاج السنه النبویه، ابن تیمیه، موسسه قرطبه، قاهره، مصر، ج4 ص356.
[5]. کتب و رسائل و فتاوی، ابن تیمیه، مکتبه ابن تیمیه، ریاض، عربستان، ج4 ص399.
[6]. الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ابن عبدالبر، ج3، ص1104. جهت مشاهده تصویر کتاب کلیک کنید.
طبقات الفقهاء، ابو اسحاق ابراهیم الشیرازی، دارالقلم، بیروت، لبنان، ج1 ص23.
[7]. شواهد التنزیل، حاکم حسکانی، موسسه الاعلمی للمطبوعات، بیروت، لبنان، ج1 ص47. جهت مشاهده تصویر کتاب کلیک کنید.
[8]. فضائل الصحابه، احمد بن حنبل، موسسه الرساله، بیروت، لبنان، ج2 ص604. جهت مشاهده تصویر کتاب کلیک کنید.
[9]. المصنف، ابن ابی شیبه، مکتبه الرشد، ریاض، عربستان، ج6، ص371. جهت مشاهده تصویر کتاب کلیک کنید.
الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ابن عبدالبر، ج3، ص1104.
[10]. الحاوی الکبیر، ماوردی، دار الکتب العلمیه، بیروت، لبنان، ج13 ص213.