متن مقاله
در منابع روایی اهل سنت روایات متعددی وجود دارد که هرگاه خواستید صلوات بفرستید، بر محمد و آل محمد صلوات بفرستید. در روایتی که بخاری و مسلم و دیگر مولفان صحاح سته نقل کرده‌اند، شخصی خدمت پیامبر مشرف شد، و عرض کرد یا رسول الله! چگونه بر شما صلوات بفرستیم. حضرت فرمود: بگویید اللهم صل علی محمد و علی آل محمد.[1] بخاری در چهار جای کتابش این صلوات را ذکر کرده است.[2] مسلم، در  صحیح مسلم[3] و سنن ابن‌ماجه[4] و ابی‌داود[5] و ترمذی[6] و نسائی[7] نیز در چند جای کتابشان این روایت را نقل کرده‌اند. در همه این روایات آمده است که پیامبر فرمود هرگاه خواستید بر من صلوات بفرستید، نام اهل بیت را نیز در کنار من، به‌کار ببرید.
اکنون این سؤال به‌وجود می‌آید که چرا اهل سنت صلوات را یا ابتر می‌فرستد، «صلی الله علیه و سلم»، یا اگر بخواهند واژه آل محمد را اضافه کنند، در کنار آن، کلمه «اصحاب» را نیز اضافه می‌کنند. به این صورت یا صلوات را ابتر و دم بریده می‌‌فرستند و طبق سنت عمل نمی‌کنند، یا با اضافه کردن واژه «اصحاب» در دین بدعت ایجاد می‌‌کنند.
این روشی است که اهل سنت در همه کشورهای اسلامی در پیش گرفته‌اند. سؤال دیگر این است که علت چیست؟ چرا اهل سنت چنین می‌کنند؟
یکی از محشین کتاب نبراس، که از عالمان حنفی مذهب محسوب می‌شود، در پاسخ گفته است: «برخی ازمحققین فرموده‌اند: علت این‌که محدثین لفظ آل را از صلوات حذف کردند، غلبه أموی‌ها و عباسی‌ها و ممانعت آنان بود؛ آن‌ها به جای درود، آل پیامبر را سب و لعن می‌کردند. (وسیعلم الذین ظلموا ای منقلب ینقلبون.)»[8]
این سخن درست است. چون معاویه و بنی‌امیه با اهل بیت پیامبر دشمن بودند و از ذکر فضایل امام علی و اهل بیت ممانعت می‌کردند. یکی از بدعت‌هایی که در میان مسلمانان اهل سنت به جا گذاشتند، همین بدعت سئیه است که صلوات را یا ابتر بفرستند و یا کلمه اصحاب را اضافه کنند.
این دیدگاه اگر چه درست است، ولی سخن در عصر کنونی است که چرا اهل سنت در حال حاضر به سراغ کتاب و سنت نمی‌روند و بر طبق آن عمل نمی‌کنند و هم‌چنان بر بدعت سئیه بنی‌امیه پافشاری دارند؟ این سؤالی است که من برای آن جوابی پیدا نکردم، امیدوارم اهل سنتی که این مقاله را مطالعه می‌کند، جوابی برای آن داشته باشد.

نویسنده: مجتبی محیطی

پی‌نوشت:

[1]. «يَا رَسُولَ اللَّهِ، قَدْ عَلِمْنَا كَيْفَ نُسَلِّمُ عَلَيْكَ، فَكَيْفَ نُصَلِّي عَلَيْكَ؟ قَالَ: " فَقُولُوا: اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ، وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ، اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ، وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ» بخارى، محمّد، صحيح البخاري، تحقيق: محمد زهير بن ناصر، دار طوق النجاة، چاپ اوّل، 1422ق، ج8، ص77.
[2]. بخاری، صحیح بخاری، ج4، ص146؛ جهت مشاهده تصویر کتاب کلیک کنید.
بخاری، صحیح بخاری، ج6،ص120 و 121؛ جهت مشاهده تصویر کتاب کلیک کنید.
بخاری، صحیح بخاری، ج8، ص77؛ جهت مشاهده تصویر کتاب کلیک کنید.
[3]. نيشابورى، مسلم، صحيح مسلم، تحقيق: محمد فؤاد عبد الباقى، دار إحياء التراث العربى، بيروت، بى تا، ج1، ص305. جهت مشاهده تصویر کتاب کلیک کنید.
[4]. ابن ماجه قزوينى، محمّد، سنن ابن ماجه، تحقيق: محمد فؤاد عبد الباقي، دار إحياء الكتب العربية، بى تا، ج1، ص292؛ ج1، ص293
[5]. ابوداود سجستانى، سليمان، سنن أبى داود، تحقيق: محمد محيى الدين عبد الحميد، المكتبة العصرية، بيروت، بى تا، ج1، ص257؛ ج1، ص258
[6]. ترمذى، محمّد، سنن الترمذى، تحقيق: بشار عواد معروف، دار الغرب الإسلامى، بيروت، 1998م، ج1، ص610؛ ج5، ص212
[7]. نسائي، احمد، السنن الصغرى، تحقيق: عبد الفتاح أبو غدة، مكتب المطبوعات الإسلامية، حلب، چاپ دوّم، 1406ق، ج3، ص45؛ ج3، ص47؛ ج3، ص48.
[8]. «قال بعض المحققین ترک المحدثون لفظ الآل عندالصلاة علی خاتم الرسول لغلبة الامویة والعباسیة لانهم یمنعون ذلک بل یسبون وسیعلم الذین ظلموا ای منقلب ینقلبون.» نبـراس شرح لشرح العقائد النسفیه، مولاناحافظ عبد العزیز فرهاری، ص10، کتاب خانه اکرمیه،پیشاور، پاکستان1318 ق.