اهل سنت معتقدند که هر فردی که شهادت به یگانگی خدا و رسالت پیامبر اکرم بدهد، قابلیت برای امامت و خلافت بر امت مسلمان و تصدّی پست جانشینی پیامبر را دارد، ولو این‌که ظالم و فاسق و فاجر باشد؛ در صورتیکه شیعیان معتقدند که خلفا و جانشینیان رسول خدا مانند شخص پیامبر اکرم، باید معصوم از جمیع گناهان -کبیره، صغیره- باشند.
احمد بن حنبل رئیس و پیشوای فرقه حنابله، در ضمن رساله‌ای که عقیده و فتوای خود را نسبت به اصول و فروع دین اسلام، با استناد به احادیثی که در نظر خودش بوده، در پاسخ یکی از علماء معاصرش به نام -مسدّد- نگاشته است، در مورد امامت و پیشوایی حکومت عباراتی دارد که ابن جوزی آن را در کتاب خود چنین نقل می‌کند: «والسمع و الطاعه للائمه و لامیر المومنین البرّ و الفاسق، و من ولی الخلافه فاجتمع الناس علیه و رضوا به، و من غلبهم بالسیف حتی صار خلیفه و سمّی امیر المومنین، و الغزو ماض مع الأمرار الی یوم القیامه البرّ و الفاجر، و الی ان قال: و من خرج علی امام من ائمه المسلمین فقد شقّ عصا المسلمین و خالف الآثار عن رسول الله فان مات الخارج علیه مات میته جاهلیه.[1] -باید ملتزم- و گوش و فرمان و مطیع پیشوای امت و کسی‌که حکومت به‌دست اوست، بود، چه آن‌که درست‌کار باشد یا فاسق و بدکار، و کسی‌که عنان خلافت را به دست گرفت و مردم او را پذیرفته و رضایت به او و حکومتش دادند و نیز کسی‌که با زور شمشیر بر مردم چیره شد تا این‌که خلافت را به دست گرفت، و مردم او را سرپرست مؤمنین خواندند، باید مطیع و فرمانبر و گوش به فرمان او بود، و جنگیدن و جهاد همراه چنین حاکمی رواست تا روز قیامت، چه حاکم نیکوکار باشد یا اهل فسق بوده و جنایت پیشه باشد، تا این‌که در دنباله‌ی کلامش می‌گوید: و کسی‌که خروج کرده و پیشوایی از پیشوایان مسلمین را مخالفت کند، تکیه گاه مسلمین را از بین برده و درهم شکسته و با آن‌چه از رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله) -نسبت به اطاعت از حکّام- رسیده مخالفت کرده، و اگر با همین وضعیتی که بر والی و پیشوا و حاکم خروج کرده، از دنیا برود، به مرگ جاهلیت مرده است.»
در نتیجه با چنین دیدگاه و نظریه‌ای، چه بر سر امت اسلام خواهد آمد، والله العالم، اما مسلماً چیزی جز آن‌چه در دوران خلافت خلفاء و ایام حکومت بنی‌امیه و بنی‌عباس رخ داده واقع نخواهد گردید و لکه‌ی ننگی در صفحات تاریخ اسلام باقی مانده و با هیچ چیزی پاک نخواهد شد.

پی‌نوشت:

[1]. مناقب امام احمد، ابن جوزی، دارالهجر، بیروت، لبنان، ص175. جهت مشاهده تصویر کتاب کلیک کنید.