اسلام اختیاری ایرانیان از کتاب دفتر ایام، به قلم دکتر عبدالحسین زرینکوب

  • 1398/07/09 - 15:21
دکتر عبدالحسین زرینکوب: اکثریت اهل ایران از همان آغاز فتوح، دیانت اسلامی را به خاطر ارزش توحیدی و برتری اخلاقی آن با خرسندی و بی اکراه پذیرفتند.

پایگاه جامع فرق، ادیان و مذاهب_ دکتر عبدالحسین زرینکوب، بارها در کتاب «دو قرن سکوت» و «کارنامه اسلام» بر اسلام اختیاری ایرانیان تصریح کردند. هر دو کتابی که پیش از انقلاب اسلامی نوشته شد:

مسلمان شدن اکثر ایرانیان از روی اختیار، گفتاری از عبدالحسین زرینکوب

جالب است که ایشان در کتاب "دفتر ایام" نیز تصریحاتی جدی بر اسلام اختیاری ایرانیان داشته اند. از جمله:

«در قبول اسلام برای اکثر عامه اهل ایران که شاهد قوت نفس و شوق و ایمان مهاجمین و ناظر فساد و ضعف تشکیلات مذهبی ساسانی بودند تدریجا تردیدی باقی نماند.» در ادامه پیرامون مالیاتی که حکومت‌های مسلمین از ایرانیان می‌گرفتند می‌نویسند: «مقدار این جزیه، غالبا از آنچه خود مسلمین به عنوان زکات می‌دادند چندان بیشتر نبود».[1]

امروزه، زرتشتیان ادعا می‌کنند که بسیاری از زرتشتیان برای فرار از پرداخت جزیه سنگین مسلمان شدند! اما این سخن زرینکوب نشان می‌دهد که ادعای امروز زرتشتیان و باستانگرایان درست نیست. اگر ایرانی‌ها با مسلمان شدن از پرداخت جزیه معاف می‌شدند، باید زکات می‌پرداختند و تفاوت چندانی میان مقدار آنها نبود. ضمن اینکه اگر کسی به خاطر این مقدار اندک جزیه بخواهد دست از دینش بردارد، و اگر چنین ادعایی درست باشد، پس پایه‌های دین زرتشتی باید خیلی سست باشد که نتواند پیروانش را در برابر 10 درهم در سال، نگه دارد. هرچند اگر مسلمان می‌شدند باید زکات و خمس می‌پرداختند.

در ادامه می‌فرماید: «چون پادشاه (یزدگرد سوم) به عنوان صاحب فره ایزدی خویشتن را تأیید یافته از جانب خداوند می‌شناخت طبعا از سایر مردم خویشتن را بالاتر و در واقع ناظر و مشرف بر آنها می‌پنداشت چنانکه تشریفات و رسوم ظاهری دربار و موکب باشکوه او نیز وی را نوعی موجود ایزدی و در رأس تمام طبقات و آحاد قرار می‌داد و نزدیک به مرحله پرستیده شدن می‌برد. در صورتی که در همان وقت حاکم و متولی امور مسلمین که امیر المؤمنین و امام نیز خوانده می شد یک تن از سایر مسلمین که لااقل در تئوری با یکدیگر از تمام جهات برادر و مساوی محسوب می‌شدند، بود… این خلیفه لباسش ساده و غذایش ساده بود در میان مردم می‌نشست و خود را از آنها برتر نمی‌دید. دربار و تشریفاتی هم نداشت و وقتی هرمزان پادشاه و فرمانروای خوزستان را ـ به مدینه به عنوان اسیر ـ نزد او بردند از مشاهده سادگی خلیفه که بدون حاجب و محافظ در آن هنگام درون مسجد خفته بود غرق در اعجاب شد.»[2]

در ادامه: «اکثریت اهل ایران از همان آغاز فتوح، دیانت اسلامی را به خاطر ارزش توحیدی و برتری اخلاقی آن با خرسندی و بی اکراه پذیرفتند.»[3]

پی‌نوشت:

[1]. عبدالحسین زرینکوب، دفتر ایام، تهران: انتشارات علمی، چاپ سوم، 1374، مقاله «اسلام در ایران»، ص 169.
[2]. عبدالحسین زرینکوب، همان، ص 178.
[3]. عبدالحسین زرینکوب، همان، ص 206.

مقاله مرتبط:

اسلام اختیاری ایرانیان
 

تولیدی

افزودن نظر جدید

CAPTCHA
لطفا به این سوال امنیتی پاسخ دهید.
Fill in the blank.