پایگاه جامع فرق، ادیان و مذاهب_ جای بس شگفتی برای ما و شرمساری برای قائلان به آن است که گفته شود، پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) به‌خاطر پیروی از یهود به روزه‌ی روز عاشورا امر نموده، در حالی‌که بسیاری از علمای شیعه و سنّی بر این عقیده‌اند، که آن حضرت حتی پیش از بعثت نیز در عبادات خود تابع ادیان دیگر نبوده و از آیین یهود و نصارا تبعیت نمی‌کرده؛ چنان‌که فخر رازی از علمای بزرگ اهل‌سنت گوید: «و اما در رابطه با احتمال دوّم که حقیقت مساله هم همین است، وجوهی برای بطلان آن وجود دارد: نخست آن‌که اگر آن حضرت پیش از بعثت، به ادیانی دیگر متعبّد می‌بود، باید در حوادث پس از بعثت نیز، به احکام شریعت‌های پیشین مراجعه نماید و منتظر نزول وحی نماند؛ در حالی‌که آن حضرت چنین نکرد و اگر چنین کرده بود، حتماً خبر آن شهرت یافته و به ما می‌رسید؛ از سوی دیگر هنگامی‌که عمر بن خطّاب صحفه‌ای از تورات را مطالعه کرد، حضرت خشمگین شد و فرمود: اگر موسی (علیه السّلام) زنده بود، چاره‌ای جز پیروی از من نداشت، پس می‌فهمیم آن حضرت به شرایع پیشین متعبّد نبوده است. دوّم آن‌که بر علمای اعصار لازم بود، تا در وقایع و حوادث به شریعت پیشین خود مراجعه کنند، چرا که چنین کاری بر آنان واجب است و حال که آنان چنین نکرده‌اند، به بطلان این نظر یقین پیدا می‌کنیم، و سوّم آن‌که پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) معاذ بن جبل را در حکمی که در کتاب و سنّت نیافته بود و از پیش خود اجتهاد کرده بود، تایید فرمود، وگرنه باید او به تورات و انجیل مراجعه نماید.»[1]
و یا ابوالحسن بصری می‌گوید: «... پیامبر ما و امّت او هیچ‌یک از شرایع و ادیان دیگر را عبادت نکرده است... .»[2] هم‌چنین روایات دیگری در منابع اهل‌سنت حاکی از آن است که پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) دیگران را از پیروی دین یهود، منع می‌فرمود؛ چنان‌که از آن حضرت روایت نموده‌اند: «از ما نیست کسی‌که به غیر ما از یهود و نصارا تشبّه نماید.»[3] در روایتی دیگر از پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) آورده‌اند: «با یهود و نصارا مشابهت نداشته باشید.»[4]
حال با توجه به این دسته از روایات که در منابع اهل‌سنت ذکر شده، چگونه می‌توان پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) را در صوم روز عاشورا، پیرو یهود دانست. از سوی دیگر دسته‌ای دیگر از روایات اهل‌سنت، دقیقاً بر خلاف روایات بخش پیش، پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) را در روزه‌ی روز عاشورا مخالف با یهود، معرفی می‌نماید و در این صورت تناقضات در روایات روزه‌ی عاشورا شدیدتر می‌شود: «عاشورا را روزه بگیرید و با یهود در این کار مخالفت کنید.»[5]

پی‌نوشت:

[1]. «...ألاحتمال الثّانی و هو حقیقة المسألة فیدلّ علی بطلانه وجوه: ألاوّل لو کان متعبّدا بشرع أحد لوجب دن یرجع فی أحکام الحوادث إلی شرعه و أن با یتوقّف إلی نزول الوحی لکنّه لم یفعل ذلک لوجهین: الأوّل: أنّه لو فعل لاشتهر. والثانّی: أن عمر طالع ورقة من التّوراة فغضب رسول الله علیه الصلاة والسلام و قال لو کان موسی حیّا لما وسعه إلّا اتّباعی و لمّا لم یکن کذلک علمنا أنّه لم یکن متعبّدا بشرع أحد. ألحجّة الثّانیة: أنّه علیه السّلام لو کان متعبّدا بشرع من قبله لوجب علی علماء الأعصار أن یرجعوا فی الوقائع إلی شرع من قبله ضرورة أنّ التّأسی به واجب و حیث لم یفعلوا ذلک ألبتّة علمنا بطلان ذلک. ألحجّة الثّالثة: أنّه علیه الصلاة و السلام صوّب معاذا فی حکمه باجتهاد نفسه إذا عدم حکم الحادثة فی الکتاب والسّنّة و لو کان متعبّدا بحکم التّوراة کما تعبّد بحکم الکتاب لم یکن له العمل باجتهاد نفسه حتّی ینظر فی التوراة والإنجیل.» المحصول فی علم الأصول، محمد بن عمر بن الحسین الرازی، جامعة محمدین سعود الإسلامیة، ریاض، ج 3، ص 402.
[2]. «أنّ نبیّنا (صلی الله علیه و آله و سلم) لم یکن متعبّدا قبل النّبوّة و لا بعدها بشریعة من تقدّم لا هو ولا امّیه... .» المعتمد فی أصول الفقه، أبو الحسن محمد بن علی بن الطیب البصری، دار الکتب العلمیة، بیروت، ج 2، ص 336.
[3]. «عن عمرو بن شعیب عن أبیه عن جدّه أنّ رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) قال لیس منّا من تشبّه بغیرنا لا تشبّهوا بالیهود و لا بالنّصاری.» الجامع الصحیح سنن الترمذی، ترمذی، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، ج 5، ص 56.
[4]. «لا تشبّهوا بالیهود و النّصاری.» فتح الباری شرح صحیح البخاری، ابن حجر عسقلانی، دارالمعرفة، بیروت، ج 11، ص 14.
[5]. «عن النبیّ (صلی الله علیه و آله و سلم) صوموا یوم عاشورا و خالفوا فیه الیهود.» مسند أحمد بن حنبل، أحمد بن حنبل، مؤسسة قرطبة، مصر، ج 1، ص 241.