با نگاهی گذرا به کتب فریقین، به این روایات که با عبارات و مضامین گوناگون آمده می‌رسیم، که حضرت علی (علیه‌السلام) معیار و ملاک برای شناخت مؤمن و منافق است، و بزرگان اهل سنت در کتب خود، این دست روایات صحیح را آورده‌اند؛ اما برخی از مخالفین اهل بیت، وقتی به این حقیقت، (مؤمن، علی (علیه‌السلام) را دوست می‌دارد و منافق خشم و نفرت و کینه او را دارد) می‌رسند، بلافاصله این فضیلت را با سایر صحابه به اشتراک می‌گذارند و اصحاب را نیز از چنین ویژگی برخوردار می‌کنند، تا این فضیلت اختصاصی امیرالمؤمنین، علی (علیه‌السلام) نشود، حال آن‌که این فضیلت برای ایشان، متواتر و اظهر من الشمس است.
حاکم نیشابوری، از ابوذر غفاری روایت کرده که گفت: «ماکنّا نعرف المنافقین الاّ بتکذیبهم الله و رسوله و التخلف عن الصلوات و البغض لعلی بن ابی‌طالب.[1] ما، منافقان را به نشانه تکذیب خدا و رسولش و عدم حضور در نماز جماعت و بغض و کینه‌ای که به علی بن ابی‌طالب ابراز می‌داشتند، می‌شناختیم.» و ترمذی در باب مناقب علی (علیه‌السلام) از ابوسعید خدری روایت کرده که گفت: «ان کنّا لنعرف المنافقین نحن معشر الانصار یبغضم علی بن ابی‌طالب.[2] ما جماعت انصار، منافقان را از جنبه‌ی بغض و کینه‌ای که به علی بن ابی‌طالب داشتند می‌شناختیم.» نسائی نیز از ام‌سلمه روایت کرده که گفت رسول خدا فرمودند: «لایحب علیاً منافق و لایبغضه مومن.[3] شخص منافق، علی را دوست نمی‌دارد و فرد با ایمان به او بغض و کینه نمی‌ورزد.»
در کتاب فرودس الاخبار از ابن عباس نقل شده که گفت پیامبر فرمود: «علی باب حطّه من دخل منه کان مومناً و من خرج منه کان کافراً.[4] علی باب رستگاری  است، هر کس از آن وارد شود، مؤمن و آن کس که از آن خارج گردد، کافر است.»
در صحیح مسلم، باب (حبّ علی من الایمان) از زر بن حبیش منقول است که گفت: علی فرمود: «والذی فلق الحبّه و برأ النسمه انه لعهد النبی (ص) الی ان یحبّنی الاّ مومن و لایبغضنی الاّ منافق.[5] قسم به خدایی که دانه را شکافت و روح را آفرید، رسول خدا به من سفارش کرد و فرمود: جز فرد با ایمان، کسی من را دوست ندارد و جز منافق، کسی کینه و نفرت و بغض من را به دل ندارد.»
و یا در کتاب نهج البلاغه سخنانی از حضرت علی (علیه‌السلام) آمده است که فرمودند: «لو ضربت خیشوم المومن بسیفی هذا علی ان یبغضنی ما أبغضنی، لو صببت الدنیا بجمّاتها علی المنافق علی ان یحبّنی ما أحبّنی و ذلک انه قضی فانقضی علی لسان النبّی الامّی (ص) انه قال: یا علی لایبغضک مومن و لایحبّک منافق.[6] اگر با شمشیر بر بینی شخص مؤمن فرود آورم تا به من بغض و کینه بورزد، این کار را نخواهد کرد و اگر همه‌ی دنیا را در کام منافق بریزم تا مرا دوست داشته باشد، این کار را انجام نخواهد داد، زیرا این عمل مقدّر شده و بر زبان رسول خدا که خواندن و نوشتن نمی‌دانست جاری گشت که فرمود: ای علی! فرد با ایمان به تو بغض و کینه نمی‌ورزد و منافق تو را دوست نخواهد داشت.»
در نتیجه این نمونه‌ای از خروارها روایت درباره‌ی فضیلت حضرت علی (علیه‌السلام) است که علمای اهل سنت آن را به عنوان معیار شناخت مؤمن و منافق در کتب خود نقل کرده‌اند که اختصاصی ایشان است و نسبت به سایر صحابه، این ملاک و معیار، در حدیث صحیح، بیان نشده است. فاعتبروا یا اولی الابصار

پی‌نوشت:

[1]. مستدرک علی الصحیحین، حاکم نیشابوری، دار التأصیل، بیروت، لبنان، ج3 ص129.
[2]. سنن، ترمذی، دارالفکر، بیروت، لبنان، ج4 ص37. جهت مشاهده تصویر کتاب کلیک کنید.
[3]. خصائص علی، نسائی، بوستان کتاب، قم، ایران، ج5 ص137.
[4]. فردوس الاخبار، دیلمی، دار الکتاب العربی، بیروت، لبنان، ج3 ص64.
[5]. صحیح مسلم، مسلم نیشابوری، دار احیاء التراث العربی، بیروت، لبنان، ج1 ص60.
[6]. نهج البلاغه، سید رضی، دار الاسوه، قم، ایران، ص683 حکمت42.