سلفیان تکفیری وهابی، از جمله مسلمانان افراطی و تندرو هستند که نسبت به سایر مسلمین در بیشتر مسائل اعتقادی و دینی، افکار باطل دارند. این گروه به اصطلاح سلفی، تمام تلاش خود را بر این مصروف می‌دارند که همگان را به عقاید خود متمایل کنند تا از آن تبعیت بشود، چرا که معتقدند راه آنان درست و صحیح است و با بهانه این‌که باید راه گذشتگان را پیمود و ما باید دنباله‌رو همان راه و روش باشیم، نظرات خود را به خورد دیگر مسلمانان می‌دهند. اینان با سطحی‌نگری به آیات قرآن و برداشت ناصحیح از روایات نبوّی و اعمال ناهنجار خود، کار را به جایی رسانده‌اند که حتی مسلمانان فریقین هم، آنان را طرد کرده‌اند؛ چرا که عقایدشان منافات زیادی با اصل اسلام و مذهب دارد. مثلاً یکی از دیدگاه‌های سلفی تکفیریشان، معنا و مفهوم اجتناب از طاغوت است. لذا برخی از آنان، اجتناب از طاغوت را به معنای بغض و عداوت و کینه و سبّ دانسته‌اند.[1] و بعضی اجتناب از طاغوت را به معنای تکفیر طاغوتیان و جهاد و قتال علیه آنان قلمداد کرده‌اند.[2]
استدلال آن‌ها به این کلام الهی است که می‌فرماید: «و لَقَدْ بَعَثْنا في‏ کُلِّ أُمَّةٍ رَسُولاً أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ اجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ فَمِنْهُمْ مَنْ هَدَي اللَّهُ وَ مِنْهُمْ مَنْ حَقَّتْ عَلَيْهِ الضَّلالَةُ فَسيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا کَيْفَ کانَ عاقِبَةُ الْمُکَذِّبينَ.[نحل/36] همانا در هر امتی پیامبری فرستادیم که خدا را بپرستند و از طاغوت بپرهیزند، پس خدا گروهی از آنان را هدایت کرد و گروهی دیگر را گمراهی بر آنان مقرر شد، پس در زمین بگردید که سرانجام تکذیب کنندگان چگونه بود.»
در نقد و بررسی این عقیده باید گفت:
اولاً: کلمه «اجتنبوا» در آیه، از «اجتنب» و ماده جنب است که به معنی جنب و سمت و به معنای فاصله گرفتن و دوری می‌آید.[3] اجتناب از طاغوت، یعنی این‌که طاغوت در جانبی قرار داده شود و شخص دوری گزیده از او، در جانبی دیگر و جدا از او باشد.[4]
ثانیاً: هیچ‌یک از مفسران فریقین چنین برداشت افراط گرایانه از این آیه شریفه نکرده‌اند که اجتناب از طاغوت را تکفیر کردن و جهاد و قتال بدانند، چرا که اگر «اجْتَنِبُوا» به معنای تکفیر باشد با آیاتی مثل آیه 30 سوره حج که خداوند می‌فرماید: «فَاجْتَنِبُوا الرِّجْسَ مِنَ الْأَوْثانِ وَ اجْتَنِبُوا قَوْلَ الزُّورِ.[حج/30] پس از پلیدی بت‌ها و از گفتار لغو و باطل دوری گزینید.» در تعارض است، چون همه کسانی‌که قول باطل می‌گویند یا مرتکب پلیدی و خبائث می‌شوند را باید تکفیر کرد، در حالی‌که کسی قائل به این تفسیر نیست.
ثالثاً: تکفیر کردن تمام طاغوت‌ها و اجتناب از همه‌ی آن‌ها با توجه به توسعه معنایی که سلفیان تکفیری وهابی نسبت به آن دارند، منجر به این می‌شود که از تمام مسلمین اجتناب شود و آنان تکفیر گردند. از این‌رو بعضی اجتناب یا تکفیر در طاغوت را، فقط در طاغوت در عبادت می‌دانند که خداوند از آن نهی کرده است و طاغوت حکمی و اطاعتی را در صورتی که منجر به تکفیر است که حکم و یا عمل انجام شده، موجب کفر و یا شرک شود که باید در این صورت از آن‌ها اجتناب کرد.[5]
رابعاً: شاطبی نقل می‌کند که: اصلاً تکفیر کردن طاغوت هیچ بنای شرعی در دین اسلام ندارد؛ چون که اگر این چنین باشد می‌بایست حضرت عیسی (علیه‌السلام)، عزیر، ملائکه و صالحین و حتی نباتات را که پرستش می‌شدند را تکفیر کرد، در حالی‌که کسی قائل به تکفیر آنان نیست.[6] در نتیجه اجتناب اگر در حدّ قلبی و لسانی باشد، کافی است و اگر هم عملی باشد، از دیدگاه سلفیان تکفیری وهابی که به (قتل و جهاد و...) تفسیر کرده‌اند، صحیح نیست، بلکه به معنای دوری از آن است.

پی‌نوشت:

[1]. کلمات فی بیان طاغوت و وجوب اجتنابه، سلیمان سمحان، مرکز الطراط المستقیم للبحوث و الدراسات، بی‌تا، بی‌نا، ص5.
[2]. مسئله کفر و تکفیر از دیدگاه اهل سنت، ابوعائشه مریوانی، (1385ش)، بی‌تا، بی‌نا، ص84.
[3]. معجم مقائیس اللغه، ابن فارس، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، قم، ایران، ج1 ص483.
[4]. نقد جریانهای تکفیری، جمعی از نویسندگان، دار الاعلام، قم، ایران، فصل 12 ص311.
[5]. همان، فصل 12 ص311.
رساله فی الطاغوت، ابوعبدالرحمن الاثری، نشر سایت منبر التوحید و الجهاد، بی‌تا، بی‌نا، بی‌جا، ص28.
[6]. طاغوت، عبدالرحمن شاکر نعم الله، بی‌تا، بی‌نا، ص29. جهت مشاهده عبارت کتاب کلیک کنید.