توضیح حدیث «علی تقسیم کننده دوزخ و بهشت» توسط علمای اهل سنت
خلاصه مقاله
علمای اهل سنت مانند قاضی عیاض، زمخشری، ابن اثیر، شجری جرجانی، هیثمی، گنجی شافعی و دیگران علاوه بر نقل این حدیث توضیحات جالبی ذیل این حدیث دادهاند، از جمله:
قاضی عیاض میگوید: از پیامبر سؤالاتی شد: «... پیامبر خبر داد از حکومت بنیامیه و پادشاهی معاویه، مال اندوزی آنها، خروج فرزندان عباس با پرچمهای سیاه،... کشته شدن علی و خضاب شدن وی از خون سرش، در حالیکه او تقسیم کننده بهشت و داخل کننده کافران در آتش دوزخ است.»
ابناثیر و زمخشری میگویند: «علی تقسیم کننده دوزخ و بهشت است، یعنی مردم بر دو گروه هستند، گروهی که با علی هستند و اهل بهشت و گروهی که علیه ایشان هستند، در دوزخ.»
و ابویعلی میگوید: «نزد احمد بودیم از او پرسیدیم نظر تو در مورد حدیث علی که فرمود: من تقسیم کننده جهنم هستم، چیست؟ او گفت مگر این روایت پیامبر نیست که به علی فرمود: جز مؤمن کسی تو را دوست نمیدارد و جز منافق کسی با تو دشمن نیست؟ گفتیم: بله. گفت: مومن کجاست؟ گفتیم: در بهشت، گفت: منافق در کجاست؟ گفتیم: در دوزخ. گفت: پس علی تقسیم کننده دوزخ و بهشت است.»
متن مقاله
در کتب روایی اهل سنت، روایات فراوانی از پیامبر اکرم در فضیلت حضرت علی (علیهالسلام) وارد شده است، طوریکه این مقدار روایات با اسناد صحیح السند برای دیگر صحابه وارد نشده است، اما مغرضین که در هر مناسبتی تلاش میکنند تا اینگونه فضائل نقل نشود و یا از اهمیت ویژهای برخوردار نباشد، با شبهات واهی بر آن خدشه میکنند. از جمله عثمان الخمیس وهابی در شبکهی ماهوارهای در مورد حدیث معروف: «علیّ قسیم النار و الجنه.[1] علی تقسیم کنندهی بهشت و دوزخ است»، میگوید: «... نعوذ بالله، نعوذ بالله شیعیان که همه کارها را به بندگان میسپارند، این کار را هم به بندگان سپردند. برای فریب مردم، برای فریب یکسری مسلمان ساده لوح، منظورشان این است که محبت علی، باعث تقسیم بهشت میشود، در حالیکه هرگز چنین نیست. اینها روایاتی است که منافقان و دشمنان اهل بیت به دروغ ساخته و به نام پیامبر و خانواده پیامبر به خورد مردم دادهاند.»[2]
در جواب این وهابی باید بگوییم که:
اولاً: مشکل ناآگاهی و جهالت، به شما و همفکران شما برمیگردد که به کتب خود واقف نیستید، چرا که اگر کمی در کتب روایی خود دقت کنید، تقریباً اکثر بزرگان اهل سنت این حدیث را در کتب خود آورده و حتی برخی از ایشان این حدیث را توضیح و تبیین و تفسیر کردهاند.
ثانیاً: علمای اهل سنت مانند قاضی عیاض، زمخشری، ابن اثیر، شجری جرجانی، هیثمی، گنجی شافعی و دیگران علاوه بر نقل این حدیث توضیحات جالبی ذیل این حدیث دادهاند، از جمله:
قاضی عیاض میگوید: از پیامبر سؤالاتی شد و پیامبر وقایعی از آینده را خبر دادند: «... وأخبر بملک بنی امیه، و ولایه معاویه و وصاه، و اتخاذ بنی امیه مال الله دولاً و خروج ولد العباس بالرّایات السّود... قتل علیّ-ع- و انّ اشقاها الذی یخضب هذه من هذه، ای لحیته من رأسه و انّه قسیم النار، یدخل أولیائه النار[3]... پیامبر خبر داد از حکومت بنیامیه و پادشاهی معاویه، مال اندوزی آنها، خروج فرزندان عباس با پرچمهای سیاه،... کشته شدن علی و خضاب شدن وی از خون سرش، در حالیکه او تقسیم کننده بهشت و داخل کننده کافران در آتش دوزخ است.»
و یا ابناثیر جزری میگوید: «و فی حدیث علیّ انا قسیم النار و الجنه أراد انّ الناس فریقان فریق معی فهم علی هدی و فریق علی فهم علی ضلال فنصف معی فی الجنه و نصف علی فی النار.[4] در حدیثی از علی (علیهالسلام) روایت شده که فرمودند: من تقسیم کننده آتش و بهشت هستم، یعنی مردم بر دو گروه هستند، گروهی که با من هستند و اهل بهشت و گروهی که علیه من هستند و در دوزخ.»
و زمخشری میگوید: «قسم: علی رضی الله تعالی عنه انا قسیم النار، ای مقاسمها و مساهمها یعنی انّ اصحابه علی شطرین، مهتدون و ضالّون فکانّه قاسم النار ایاهم فشطر لها و شطر معه فی الجنه.[5] علی تقسیم کننده دوزخ است، چنانکه خود او فرمود: من تقسیم کننده آتش دوزخ هستم، یعنی اطرافیان او بر دو گروه هستند: هدایت یافتگان و گمراهان. با این توصیف اوست که بهشت و دوزخ را تقسیم میکند، دوستداران او در بهشت و دشمنانش در دوزخند.»
و یا شجری جرجانی میگوید: «علی بن الحسین عن ابیه قال لی ابی امیر المومنین علی بن ابیطالب: انا قسیم النار، فقال عمار بن یاسر: انما عنی بذلک انّ کل من معی فهو علی الحق، و کل من مع معاویه علی الباطل ضالاً مضلاً.[6] علی بن حسین میفرماید، پدرم از پدرش علی بن ابیطالب نقل میکند که به من فرمود: من تقسیم کنندهی دوزخ هستم، عمار یاسر در این باره گفت منظور آن حضرت این بود که هر که با من است با حق و هر که با معاویه است بر باطل، گمراه و گمراهگر.»
و ابویعلی میگوید: «قال حدثنی محمد بن منصور الطوسی: یقول کنّا عند احمد بن حنبل فقال له رجل یا عبدالله ماتقول فی هذا الحدیث یروی انّ علیاً-ع- قال انا قسیم النار؟ و ما تنکر من ذا ألیس روینا انّ النبی-ص- قال لعلی: لایحبک الاّ مومن و لایبغضک الاّ منافق، قلنا بلی قال أین المومن؟ قلنا فی الجنه و قال فأین المنافق؟ قلنا فی النار، قال فعلیّ قسیم النار.[7] محمد بن منصور طوسی میگوید: نزد احمد بن حنبل بودیم که از او پرسیدیم نظر تو در مورد این حدیث که علی فرمود: من تقسیم کننده جهنم هستم، چیست؟ او گفت مگر این روایت پیامبر نیست که به علی فرمود: جز مؤمن کسی تو را دوست نمیدارد و جز منافق کسی با تو دشمن نیست؟ گفتیم: بله. گفت: مومن کجاست؟ گفتیم: در بهشت، گفت: منافق در کجاست؟ گفتیم: در دوزخ. گفت: پس علی تقسیم کننده دوزخ و بهشت است.»
پینوشت:
[1]. شرح نهج البلاغه، ابن ابی الحدید، دارالاضواء، بیروت، لبنان، ج9 ص156.
[2]. شبهات غدیر، عصیری، نشر طوبای محبت، قم، ایران، ج3 ص430-434.
[3]. کتاب الشفا، قاضی عیاض، دارالنشر، قم، ایران، ج1 ص252. جهت مشاهده تصویر کتاب کلیک کنید.
[4]. النهایه فی غریب الاثر، ابن اثیر جزری، موسسه مطبوعاتی اسماعیلیان، قم، ایران، ج4 ص61. ماده قسم.
[5]. الفائق فی غریب الحدیث، زمخشری، ، بیروت، لبنان، ج3 ص195. جهت مشاهده تصویر کتاب کلیک کنید.
[6]. الامالی الخمیسیه، شجری جرجانی، دارالکتب العلمیه، بیروت، لبنان، ج1 ص177.
[7]. طبقات الحنابله، ابی یعلی، دارالمعرفه، بیروت، لبنان، ج1 ص320.جهت مشاهده تصویر کتاب کلیک کنید.

افزودن نظر جدید