مکاتب اهل سنت
از ابوایوب سؤال کردند با توجه فضيلتهایت سؤالى از تو داريم و آن اين است كه علت حضور تو در ركاب على (عليه السّلام) چه بوده است؟ ابوايوب گفت: شنیدم از رسول خدا که به عمار گفت: اى عمار هر گاه على را ديدى كه به راهى میرود و تمامى مردم به راهى ديگر، تو راه على را بگير وانتخاب کن زيرا على تو را از راه هدايت خارج نمیکند.
یکی از آیاتی که در وصف و منقبت حضرت علی(علیه السلام) نازل شده است، آیه 56 سوره مبارکه مائده است. سیاق آیه به خوبی میفهماند که مقصود از کلمه "الذین آمنوا" در این آیه همان است که در آیه قبل بوده است. بنابراین همانگونه که مقصود از الذین در آیه قبلی حضرت علی(علیه السلام) بود، در این آیه هم مراد، امیرالمؤمنین علی(علیه السلام) است.
برخی از اهلسنت با توجیه مقدس بودن همه صحابه، چشم خود را بر روی اشتباهات آنان میبندند. مثلا اگر کسی بخواهد خروج طلحه و زبیر را بر علی (علیه السلام) مورد نقد قرار دهد و از آن واقعه عبرت تاریخی برداشت کند او را توهین کننده به مقدسات اهلسنت معرفی میکنند. یا نقد اشتباهات خلیفه سوم که بهوسیله دیگر صحابه کشته شد را ممنوع میدانند.
پس از آنکه جعل حدیث بعد رحلت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) باب شد و مذاهب و فرقههای کلامی و فقهی بیشمار به وجود آمد، اختلافات نیز در جامعه گسترش یافت و هر روز بیشتر از روز گذشته، هر کس و یا گروهی که از فرد دیگر خوشش نمیآمد و اختلاف سلیقه پیدا میکرد، با جعل حدیث، از آنان جدا میشد و گروه جدیدی را تأسیس میکرد.
در حیطه افکار کلامی، افکار ابوحنیفه و مکتب ماتریدی که در واقع همان شکل مبسوط و نظام یافته اندیشههای اعتقادی ابوحنیفه است، اشتراکهای بسیار گسترده روشی و محتوایی در عرصه کلام با امامیه دارد. با قطع نظر از مواردی نادر به جد میتوان ماتریدیه را در مقایسه با دیگر مذاهب کلامی اهل سنت نزدیکترین فرقه به شیعه دانست.
درباره علائم ظهور، بحثهای گوناگونی مطرح شده است، اما آنچه در احادیث آمده است که در آخرالزمان فتنهها بالا میگیرد و هرج و مرج همه جا فراگیر میشود، و این چیزی جز علایم و نشانههای پیش از ظهور حضرت مهدی (علیه السلام) نیست، و این یک قاعده و قانون کلی است که در روایات متعدد از آن سخن به میان آمده است.
از نشانههای ظهور حضرت مهدی(علیه السلام) و یا به تعبیر روایات اهل سنت از علائم آخرالزمان خروج دجّال است. در کتب شیعه در مورد این موضوع احادیث کمی آمده است که به صورت مختصر و مجمل به آن اشاره شده است. اما در منابع اهل سنت احادیث فراوانی درباره دجّال آمده که خصوصیات و ویژگیهای ظاهری آن را مطرح کردهاند.
در خصوص واقعه غدیر و آیه اکمال، کتب بسیاری نوشته شده است. با مراجعه به آنها درمییابیم که مفسرین، در مورد این آیه، سخنان متفاوتی رابیان کردند. یکی از مباحث در خصوص این آیه این است که مراد از کلمه «الیوم» در آیه چیست؟ قریب به شش قول را در خصوص کلمه الیوم نقل کردند که آنچه که از روایات صحیح بهدست میآید، مراد روز غدیر خم است.
اهلبیت(علیهم السلام) و در رأس آنان وجود نازنین حضرت علی(علیه السلام) بارها در قرآن و روایات مورد تمجید و تقدیس قرار گرفتهاند. در روایات بسیاری حضرات معصومین(علیهم السلام) به ریسمان الهی تشبیه شدند که سفارش به تمسک به آنها شده است. در قرآن و در سوره آلعمران، تعبیر واعتصموا بحبل الله جمیعا و لا تفرقوا نیز در وصف آنها آمده است.
شهيد سيد محمد باقر صدر كه از بزرگترین اندیشمندان معاصر جهان اسلام است، درباره روش انتخاب خلیفه و جانشین بعد از پیامبر، نظرگاه خاصی دارد. او میگوید: پيامبر(صلى الله عليه وآله) در پيش روى خود چند انتخاب داشت و باید یکی را انتخاب میکرد، بعد از بیان راهها و معایب هر یک به این نتیجه میرسد که راه درست نصب خلیفه است.
منع حدیث به دوران بعد از رحلت پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) منحصر نشد، بلکه فتح باب و سنت سیئهای برای دورانهای طولانی و بهانهای برای شکنجه و زندانی کردن راویان حدیث شد. این سنت بعد از برپا شدن علاوه بر این که موجب منع ترویج احادیث پیامبر شد، موجب شکنجه ی راویان حدیث و پیروان اهل بیت شد و مدتها ادامه دار بود.
هر فکر و عقیده محکمی در هر مکتب و مذهبی جایگاه ویژهای دارد و آن مذهب برای تبیین و توضیح آن عقیده تلاش میکند، تا آن را گسترش دهد و از این راه حیطه نفوذ خود را بهدست آورد، در طول تاریخ تنها افکاری به جای مانده و به نسلهای بعدی رسیده است که از بهترین و موثرترین شیوه تبلیغی و پیام رسانی برخوردار باشد.
ایمان به غیب، ایمان به چیزهایی که از حواس ظاهری پنهان است خواه درک آن با حواس باطنی ممکن باشد مانند معاد، یا ممکن نباشد مانند حقیقت روح، و به عبارت دیگر ایمان به غیب یا مستند به دلیل عقلی است یا دلیل نقلی، و از طرف دیگر ادیان آسمانی شرط قبول اعمال صالح را ایمان به غیب میدانند و تکمیل فضائل اخلاقی انسان را وابسته به آن میشمارند.
اعتقاد به ظهور مصلح و منجی موعود جهانی، اعتقادی است قرآنی و از این جهت، همه مسلمین از فرق و ملامی، معتقدند که منجی جهانی در آخر الزمان ظهور خواهد کرد. اعتقاد به این تفکر جزو اندیشههای اساسی مسلمانان به شمار میرود. شیعیان معتقدند که مهدی(علیه السلام) دوازدهمین امام و پیشوا از نسل پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) است