اسناد
قاضی عیاض مالکی مذهب نیز در کتاب الشفا بتعریف حقوق المصطفی (صلیاللهعلیهوآله) مینویسد: تمام اماکنی که مربوط به اسلام و نزول وحی است و همه جاهایی که فرشتگان خدا نظیر جبرئیل و میکائیل (علیهماالسلام) در آنجا نزول و عروج کردهاند و نیز هرجا که تقدیس و تسبیح خدا میشود و خاکش منسوب به سیدالمرسلین (
در کتاب فتاوی رملی شافعی نیز چنین وارد شده است: از رملی پرسیده شد: حکم بوسیدن ضریح مقبره صالحین چیست؟ آیا کراهت دارد یا خیر؟ که اینگونه پاسخ داد: بوسیدن ضریح مقبره صلحاء به قصد تبرک کراهتی ندارد.
فتاوی الرملی، رملی شافعی، ج4، ص106.
سیوطی در حاشیهاش بر سنن نسائی، مینویسد: یهود و نصاری بر قبور پیامبرانشان سجده میکردند، آنان را تعظیم میکردند، در نماز به سمت آنها رو میکردند و آنها را وثنهایی قرار داده بودند، به همین جهت، رسول خدا (صلیاللهعلیهوآله) آنان را لعنت کرد و مسلمانان را از انجام دادن مثل این افعال منع کرد.
زرقانی مالکی نیز در شرحی که بر کتاب المواهب اللدنیه زده است مینویسد: اگر بوسیدن قبر پیامبراکرم (صلیاللهعلیهوآله) به قصد تبرک جستن باشد، کراهتی ندارد.
شرح الزرقانی على المواهب اللدنیة بالمنح المحمدیه، زرقانی، ج12، ص215.
خطیب بغدادی در تاریخ بغداد، سخن امام شافعی در تبرک به قبر ابوحنیفه را میآورد و می گوید: از شافعی شنیده شده که میگفت: من به ابوحنیفه تبرک میجویم و هر روز به زیارت قبر او میروم؛ هرگاه حاجتی دارم، نزد قبر او رفته، دو رکعت نماز میخوانم، و بعد از نماز، از خدا حاجتم را طلب میکنم و خدای متعال نیز
خطیب بغدادی از تبرک جستن مردم به قبر فرزندی از فرزندان امیرالمومنین، سخن به میان آورده است.
تاریخ بغداد، خطیب بغدادی، ج1، ص446.
مقاله: «سیره مسلمین در تبرک به قبور صالحان»
خطیب بغدادی در شرح حال علی بن محمد بن بشار زاهد، از علمای حنبلی، آورده است: قبر او تا این زمان مشخص و معروف است و مسلمانان به زیارت آن متبرک میشوند.
تاریخ بغداد، خطیب بغدادی، ج13، ص534.
ذهبی در شرح حال «أبوالحسن علی بن حمید ذهلی» آورده است که مردم به قبر او تبرک میجویند.
سیر اعلام النبلاء، ذهبی، ج18، ص101.
مقاله: «سیره مسلمین در تبرک به قبور صالحان»
خطیب بغدادی در شرح حال ابوعلی بن بیان آورده است: مسلمانان منطقهاش به زیارت قبر او متبرک میشوند.
تاریخ بغداد، خطیب بغدادی، ج16، ص661.
مقاله: «سیره مسلمین در تبرک به قبور صالحان»
ذهبی به تبرک جستن مردم به قبر ابن زیرک، اشاره میکند.
سیر اعلام النبلاء، ذهبی، ج18، ص434.
مقاله: «سیره مسلمین در تبرک به قبور صالحان»
سمهودی نقل میکند که محب الدین طبری با استناد به عمل علماء، قائل به مشروعیت بوسیدن قبور بوده است، همچنین به ابن ابیصیف که یکی از علمای شافعی مذهب مکه بوده، نیز اشاره میکند که وی نیز از قائلین به جواز بوسیدن قبور صالحین بهحساب میآید.
ابن تیمیه بر ممنوعیت تبرک به آثار اولیاء الهی ادعای اجماع کرده و میگوید: عالمان متفقند کسیکه قبر پیامبر یا قبر یکی از انبیاء و صالحان را زیارت میکند، نباید بر قبر دست کشیده و آن را ببوسد؛ بلکه در دنیا چیزی از جمادات نیست که بوسیدن آن مشروع باشد، غیر از حجرالاسود.
صالح بن فوزان میگوید: اگر بگویند چرا شما تبرک به درخت و سنگ و قبر را حرام میدانید، در حالیکه صحابه به آب دهان و مو و وضوی پیامبر متبرک میشدند، جواب میدهیم این تبرک مختص به پیامبر است و آنچه از پیامبر جدا میگردد، چون مبارک است، اما تبرک به غیر پیامبر وارد نشده است؛ پس تبرک به درخت، سنگ و انس
ابواسحاق شاطبی تبرک را فقط مخصوص به آثار پیامبر اکرم دانسته و مینویسد:
روایاتی نقل شده است که صحابه، اضافهی آب وضوی پیامبر را به خود میمالیدند و به مو و لباس و دیگر متعلقات پیامبر متبرک میشدند، بلکه بعضی مبالغه کرده، حتی خون حجامت ایشان را مینوشیدند؛