نگاهی به وضعیت اقتصادی مردم ایران در دوران هخامنشی

  • 1396/10/14 - 14:05
برخی می‌کوشند که از دوران هخامنشیان یک چهره طلایی به خورد دیگران بدهند و برخی از ساده لوحان نیز این ادعا را باور کرده‌اند. از همین روی، لازم است که جوانان ایرانی در برابر هر آنچه که می‌شنوند هوشیار باشند. حقیقت این است که در دوران هخامنشی، نه از رفاه اجتماعی خبری بود، نه از اقتصادِ آن چنانی. اگر رفاهی بود، برای شاه و نزدیکان او بود، نه عامه مردم.

پایگاه جامع فرق، ادیان و مذاهب_ امروزه جریانی در کشور وجود دارد که ادعا می‌کند دوران هخامنشیان از حیث اقتصادی یک دوران طلایی برای ایران بود. در این نوشتار، صحت و سقم این ادعا -و ادعاهای مشابه- را بررسی خواهیم کرد.

عامه مردم ایران در دوران هخامنشی، یک کارگر بودند، یا کشاورز و یا دامدار. کارگران ساده، در عصر هخامنشی حقوق (یا بهتر است بگوییم جیره‌ای) بسیار ناچیز داشتند و البته جیره‌ و مواجب بردگان از آنان نیز کمتر بود. بدین صورت که به گفته پی‌یر بریان، حقوق اکثر مردان ایرانی، ماهانه حدود 16 کیلوگرم جیره غلات (گندم و جو و...) بود.[1] هاید ماری کخ می‌نویسد: «با دستمزد یک مَرد کارگر، به زحمت می‌شد نیم کیلو نان در روز پخت».[2] والتر هینتس می‌گوید: «پیداست که زندگی یک کارگر ساده در ایران باستان یک زندگی پررنج و نیاز بوده است.»[3] بنابر الواح و اسناد به جا مانده، جیره‌ی یک کارگر ساده (مَرد) حدوداً روزی 600 گرم نان جو و جیره یک زنِ کارگر نیز روزی 450 گرم نان جو بوده است![4] این در حالی است که به نظر می‌رسد این حق و حقوق مربوط به کارگران نیمه آزاد (در الواح هخامنشیgrdhya ) بوده است. اما بردگان (در الواح هخامنشیLibap ) جیره‌ی روزانه‌شان از این مقدار هم کمتر بود.[5] به طور خلاصه دستمزد متوسط کارگران در حکومت آرمانی هخامنشی عبارت بوده است از یک تا دو قرص نان جو در روز! علاوه بر اینکه بنابر الواح هخامنشی در زمان داریوش، به یک بابلی اشاره شده است که در قلمرو حکومت هخامنشیان، برای یک سال بیگاری به ایلام فراخوانده شده بود.[6]

دیگر مسئله، شورش‌های مردمی در عصر حکومت داریوش هخامنشی است. طبق کتیبه بیستون، در یک سال 19 بار در ایران شورش‌های سراسری رخ داد که تمامی موارد به دست داریوش شدیداً سرکوب شد. البته مدعی نیستیم که تمام این شورش‌ها صد درصد به خاطر مسائل اقتصادی بوده؛ لیکن روشن و مبرهن است که نارسایی‌های اقتصادی، نقشی بسزا در این شورش‌ها داشت.[7]
سخن آخر اینکه، برخی می‌کوشند که از دوران هخامنشیان یک چهره طلایی به خورد دیگران بدهند و برخی از ساده لوحان نیز این ادعا را باور کرده‌اند. از همین روی، لازم است که جوانان ایرانی در برابر هر آنچه که می‌شنوند هوشیار باشند. حقیقت این است که در دوران هخامنشی، نه از رفاه اجتماعی خبری بود، نه از اقتصادِ آن چنانی. اگر رفاهی بود، برای شاه و نزدیکان او بود، نه عامه مردم. شاه مالک تمام زمین‌ها شمرده می‌شد و ثروت در اختیار اطرافیان او بود.[8]

پی‌نوشت:
[1]. پی‌یر بریان، تاریخ امپراتوری هخامنشیان، ترجمه مهدی سمسار، تهران: انتشارات زریاب، 1377، ج 2 ، ص 900-904.
[2]. هاید ماری کخ، از زبان داریوش، ترجمه پرویز رجبی، تهران 1376، ص 60-69
[3]. والتر هینتس، داریوش و ایرانیان، ترجمه پرویز رجبی، تهران: نشر ماهی، 1392، ص 348 و 351
[4]. والتر هینتس، همان، ص 347
[5]. والتر هینتس، همان، ص 351
[6]. والتر هینتس، همان، ص 351 ؛ نیز بنگرید به :
Dandamaev,M.A , "Connections between Elam and Babylonia in the Achaemenid Period" , in The Memorial Volume of the 5th International Congress of Iranian Art and Archaeology - Tehran-Isfahan-Shiraz 11th-18th April 1968 , Volume 1 (Tehran 1972) 260
[7]. بنگرید به: «داریوش هخامنشی و سرکوب شدید اعترا‌ض‌ها»
[8]. بنگرید به:
M. Dandamaev and V. G. Lukonin, The Culture and Social Institutions of Ancient Iran, Cambridge etc., 1989, pp 132-134.

تولیدی

دیدگاه‌ها

درود بر شما بسیار عالی

کانال تلگرامی نقد و بررسی زرتشت و باستانگرایی (با عنوان تاریخ حقیقی ایران و اسلام)، مربوط به تیمِ ادیان‌‌نت: @n_bastan

مثل همیشه دست مریزاد. چرا کانال تلگرام رو به روز نمیکنید؟

سلام. کانال تلگرام ما (@n_bastan) بعد از رفع فیلتر تلگرام مجددا آغاز به کار کرد. با تشکر

مهم این بو د ک همه کار میکردند اخوند و مفت خوری و اختلاس و اقازاده رو ب اسم اسلام ب مردم القا نمیکردند.اما شما ب اسم اسلام نظام طبقاتی ایجاد کردید

احساس می کنم آقای احمد اونی که نشون میده نیست. از سر لجبازی خواسته ی چیزی بگه وگرنه حرفش بی ربط هست.

مهم این بود که همه حمالی می کردند . "اما شما ب اسم اسلام نظام طبقاتی ایجاد کردید" مسئول سایت ادیان نت با شماستا چرا به اسم اسلام نظام طبقاتی ایجاد کردین:-)

مردم رأی دادند. هر کس هم رأی داد باید تا 1400 پای رأیش بایستد (خربزه و لرز). چرا «ما» باید پاسخگو باشیم؟ کسانی که رأی دادند و کسانی که با رأی مردم رانت خواری میکنند باید پاسخگو باشند.

مهم این بود که همه کار میکردن ؟ منظورت از همه کیه ؟ مردم کار می کردن بیشترشون روزی نیم کیلو جو حقوقشون بود ؟ این به نظر تو خوبه ؟ به نظرت اشکالی نداره ؟ مهم نیست که فقط در حد زنده موندن بهشون حقوق میدادن ؟ فقط کار کردن مهمه ؟ در فقر مطلق دست و پا زدن مهم نبود ؟ ضمناً وقتی یک بچه کارگر در این مملکت میتونه رئیس جمهور بشه یعنی چیزی به نام نظام طبقاتی نداریم. طبقات هست. اما وجود طبقات به معنی "نظام بسته طبقاتی" نیست

جناب احمد گاهی انسان در حال عصبانیت حرفی می زند که درست نیست. از قضا در دوران هخامنشی اختلاس و دزدی و نظام طبقاتی فراوان بود. غالبا هم به اسم خدا انجام می شد. کتیبه بیستون و کتیبه نقس رستم را بخوانید داریوش خود را مامور از جانب اهورامزدا می نامد. هرچند نباید رفتار برخی را به پای همه نوشت. اگر یک آخوندی که منتخب مردم هم هست دزدی و غارت بکند که نمیتوان آن را به پای دین و خدا و پیامبر نوشت

نویسنده این مقاله خوب فهمیده باید کجا رو بزنه...

افزودن نظر جدید

CAPTCHA
لطفا به این سوال امنیتی پاسخ دهید.
Fill in the blank.