متن مقاله
اگر در کتب اهل سنت نگاهی گذرا داشته باشیم، شکی باقی نمی‌ماند که در روایات ایشان شأن و مقام اذان و اقامه تا حدّ خواب و رویا تنزّل داده شده و آن را برگرفته از کرامات برخی صحابه ازجمله عمر و عبدالله بن زید و دیگران می‌دانند و این نیست جز تنقیص مقام شامخ پیامبر اکرم؛ چرا که یکی از آرزوهای مهم معاویه حذف نام پیامبر از اذان و دفن دین اسلام برای همیشه تاریخ بود، و از طرف دیگر سبب این کارها جعل روایاتی بود تا فضائل اهل بیت، خصوصاً مناقب حضرت علی (علیه‌السلام) فراموش شود، لذا با نقل روایات جعلی، مشکل مردم برای آگاهی از اوقات نماز درست بیان نشود و دین اسلام را اکمل و اتم از ادیان دیگر الهی ندانند، چرا که ادیان دیگر برای آگاه شدن از اعمال عبادی نشانه‌هایی داشتند از جمله زنگ ناقوس کلیساها در دین مسیحیت و بوق و شیپوری شبیه به شاخ گاو در دین یهودیت، تا این ادیان را پیشرو و اسلام را دنباله‌رو آن قلمداد کنند، در حالی‌که در دین اسلام وقایع بی‌شماری به‌وجود آمد که یکی از این وقایع مهم در دین اسلام، شب معراجی است که خداوند توسط جبرئیل آن را برای پیامبر فراهم کرد تا به - ماکان و ما یکون- دین اسلام آگاه گردد و این در حالی است که تمام فرق اسلامی معراج را از شاخصه‌های مختص پیامبر می‌دانند و دست تمام پیامبران و ... از این قضیه کوتاه و مقام و منزلت والای پیامبر خاتم گسترده و وسیع باشد. به همین‌رو بنی‌امیه تمام تلاش خود را به کار بست تا معراج پیامبر را ناچیز و تشریع اذان را در خواب و رویا تفسیر و تبیین کند، در حالی‌که تشریع اذان وحیانی بوده است.
برخی از بزرگان اهل سنت مانند ابن کثیر می‌نویسند: «این حدیث آن‌گونه که سهیلی به صحت آن گمان برده، نیست، بلکه روایتی مورد انکار و منفرد است... چرا که اگر واقعاً قضیه چنین بود که پیامبر در شب معراج چنین اذانی شنیده بود، باید پس از هجرت به مدینه مردم را دستور به آن می‌داد، در حالی‌که چنین نکرده است.»[1] با این استدلال ابن کثیر اذان شب معراج را تکذیب کرده و اعتقاد اهل سنت به این‌که اذان در خواب برخی صحابه آمده را تقویت می‌کند، درحالی‌که قرآن در چند آیه با صراحت پاسخ امثال ایشان را می‌دهد که خداوند می‌فرماید: «إِنَّمَآ أَتَّبِعُ مَا یُوحَی إِلَیَّ مِن رَّبِّی.[اعراف/203] من پیرو چیزی هستم که از پروردگارم به من وحی می‌شود.» و آیاتی دیگر مانند [یونس/15]، [نجم/2/3/4] و...
در مذهب تشیع روایتی از امام باقر (علیه‌السلام) در مورد تشریع اذان و اقامه در معراج پیامبر وارد شده که فرمود: «زمانی که پیامبر را به معراج بردند و به آسمان معمور -آباد- رسید، هنگام نماز شد و جبرئیل اذان و اقامه گفت و رسول خدا به امامت ایستاد و فرشتگان و انبیاء در صف شدند و به آن حضرت اقتداء کردند.»[2] در نتیجه از این روایت این‌طور برداشت می‌شود که اذان و اقامه امری مرتبط به عالم افلاک و عرشی است که در معراج پیامبر و در محضر آن حضرت عرضه گردید، و جعل روایات و احادیث از پیامبر و به نام برخی از صحابه‌ی خوشنام مانند بلال، هیچ‌گاه فضیلتی برای دیگران محسوب نمی‌شود.
در نتیجه تشریع اذان فقط و فقط توسط جبرئیل بر پیامبر در شب معراج تبیین گردید و لاغیر و دیگران از این قضیه هیچ حظ و بهره‌ای ندارند تا جایگاه خودشان را به عنوان فضیلت تثبیت کنند.

پی‌نوشت:

[1]. «فاما الحدیث الذی أورد السهیلی... فهذا الحدیث لیس کما زعم السهیلی انّه صحیح... ثمّ لو کان هذا قد سمعه رسول الله لیله الاسراء لأوشک ان یأمر به بعد الهجره فی الدعوه الی الصلاه.» البدایه و النهایه، ابن کثیر دمشقی، مکتبه المعارف، بیروت، لبنان، ج3 ص233. جهت مشاهده تصویر کتاب کلیک کنید.
[2]. «... لمّا اسری برسول الله الی السماء فبلغ البیت المعمور و حضرت الصلاه فاذن جبرئیل و أقام فتقدم رسول الله و صفّ الملائکه و النبیّون خلف محمد.» کافی، شیخ کلینی، دار الکتب الاسلامیه، تهران، ایران، ج3 ص302 حدیث2.