سایر مسائل

07/24/1394 - 00:51

یکی پنداشتن عرفان و تصوف نادرست است. چرا که تصوف یکی از شعب و جلوه‌های عرفان می‌باشد. درواقع تصوف طریقه سیر و سلوک عملی است که از منبع عرفان سرچشمه گرفته است. اما عرفان مفهوم کلی‌تری است که شامل تصوف و سایر نحله‌ها نیز می‌شود. پس می‌توان گفت که نسبت میان تصوف و عرفان عموم و خصوص من وجه است. به نظر می‌رسد که در دیدگاه مشهور...

07/19/1394 - 07:46

درباره عرفان اسلامی دیدگاه‌های مختلفی وجود دارد که در این مقاله به سه دیدگاه اشاره می‌شود. «عرفان اصیل اسلامی»، «عرفان مسلمان و عرفان اسلام» و «عرفان اسلامی عین مذهب»، سه دیدگاهی است که به آن پرداخته می‌شود. در عرفان اصیل اسلامی این دیدگاه وجود دارد که همه کارهایی که عرفای اسلام انجام داده ‏اند درست نبوده و گاه رفتارهایی متناقض و غیرقابل قبول از آنها سرزده است. درواقع...

07/18/1394 - 12:24

کشف و شهود و تجربه عرفانی از سنخ علم حضوری است. حال آنکه باور صادق موجه تنها به علم حصولی تعلق می‌گیرد. به همین دلیل عده ای به درستی knowledge را معرفت حصولی ترجمه کرده‌اند. چرا که اولاً علم حضوری باور نمی‌باشد زیرا متعلق باور همواره یک گزاره است و گزاره خود نوعی علم حصولی است. ثانیاً علم حضوری صادق نیز نمی‌تواند باشد چرا که اساساً صدق و کذب...

07/17/1394 - 10:25

عرفان اسلامی و تصوف چه رابطه و یا نسبتی با هم دارند؟ در این باره نظرات متفاوتی ارائه گردیده است. پیش از پرداختن به این موضوع بهتر است گفتاری کوتاه درباره تصوف ارائه نماییم. آن چه که در بادی امر محقق را به تفکر وا می‌دارد وجه اشتقاق کلمه صوفی و تصوف است و این که این واژه از چه زمانی و به چه دلایلی در جامعه اسلامی آن روزگار مطرح گردید. آیا در میان پیامبر و...

07/16/1394 - 11:15

نگاهی اجمالی به قرآن کریم و تعالیم ائمه اطهار بیانگر این نکته است که تعالیم بسیار بلند و ژرفی در قلمرو عرفان و آداب و دستورالعمل‌های سیر و سلوک آمده است. آیات مربوط به توحید ذات و صفات و افعال، سوره توحید، ابتدای سوره حدید و آیات پایانی سوره حشر نشان دهنده بعضی از تعالیم عرفانی است. همچنین آیاتی که بر آداب و سنن ویژه‌ای توجه داده است و می‌توان آن‌ها را سیر و سلوک...

06/23/1394 - 11:54

سه گروه عرفا، زهاد و عباد هستند که غالباً با هم اشتباه گرفته می‌شوند و نام هر یک از سه گروه را بر دیگری می‌گذارند و حال آنکه این سه گروه تفاوت‌هایی با هم دارند. در این نوشته سعی شده به تفاوت‌های سه گروه عرفا و زهاد و عباد پرداخته شود.
در لزوم توجه به تفاوت عرفان و زهد و عبادت، یا عارف و زاهد و عابد، جلال‌الدین همایی می‌گوید: «در میان اشخاص عامی و درس خوانده هر دو، کمتر کسی است که فرق حقیقی سه لقب، یا سه اصطلاح عابد و زاهد و عارف...

05/14/1394 - 03:10

همان‌طوری که تمامی ادیان الهی از شاخصه‌های خاصی برخوردار هستند، تمامی فرقه‌های انحرافی و غیر الهی نیز شاخصه‌های دارند که به‌واسطه آنها از ادیان توحیدی متمایز می‌شوند. در اینجا به برخی از شاخصه‌های فرق انحرافی اشاره می‌شود. از دیرباز اندیشه‌هایی بوده و هست که در برابر اندیشه تکلیف مداری قرار داشته‌اند. این اندیشه‌ها کوشیده‌اند انسان را موجودی...

02/29/1394 - 08:00

همیشه بر سر آنکه واژه صوفی کی و چگونه معروف شد، میان تمامی کسانی که با این نام به‌نوعی سر و کار داشته و دارند، اختلاف وجود داشته است. و دیگر مسائلی که صوفیان ادعای خلاف آن را دارند مذهب سران ایشان در زمان‌های قدیم است. در این نوشتار سعی شده به‌طور خلاصه به این دو مسأله از دید متون صوفیه پرداخته شود. ظاهراً واژه صوفی در قرن دوم...

02/27/1394 - 21:05

با بررسی تاریخ تصوف متوجه این نکته می‌شوید که هیچ‌یک از تعاریف صوفیه منطبق بر فرقه‌هایی که موجود هستند، نمی‌شود، فرقه‌هایی که دست به بدعت مختلف زده‌اند و از جمله بدعت‌های ايشان "خانقاه" است تا بتوانند سنگری در برابر مسجد بنا کرده تا به‌واسطه تجمع در آن عقایدشان را نشر بدهند و یا انحرافات فقهی مانند این‌که برای قطب جایگاهی را متصور هستند...

02/07/1394 - 09:13

"سیر و سلوک" در لغت به معنی "طی طریق" و "راه پیمودن" و "ریاضت کشیدن" و در تصوف «آداب‌ و رسوم و کیفیت مقامات و احوال و چگونگی در طریقت است.» طبیعتاً مانند هر سیر دیگری، این راه آغاز و مبدأ و انجام و مقصدی دارد. مقصد در اینجا ذات اقدس خدای متعال است و سالک این راه در نهایت به "معرفت شهودی" خدای متعال دست می‌یابد. مبدأ سیر به‌سوی...

02/06/1394 - 10:49

در مورد تصوف انبوهی از تعاریف را می‌یابیم که نیکلسون از میان آنها هفتاد و هشت تعریف را گرد آورده است. ولی بیشتر این تعاریف جنبه ادبی و بلاغی دارند، بدون این‌که تعریف دقیق علمی از تصوف به دست داده باشند که ما در ادامه نمونه‌هایی از این تعاریف را می‌آوریم. در حالی که هیچ کدام تعریفی جامع و مانع برای تصوف نیست. از سوی دیگر به دلیل تفاوت ماهوی...

01/29/1394 - 10:07

گرایش عرفانی و گرایش به قرب الهی در انسان، گرایشی فطری است. آن‌چنان که دراین‌باره گفته‌شده:«حس دین دوستی و گرایش به عوالم غیب و کشف اسرار ماوراء طبیعت جزء غرائز افراد بشر است، و می‌توان این غریزه را ناشی از جاذبه حضرت رب ودود دانست که عالم امکان بالأخصّ انسان اشرف را به مقام اطلاق و نامتناهی خود می‌کشد، و مغناطیس...

01/02/1394 - 15:56

معمولاً در تعبیرات اسلامی صحبت از تهذیب و اصلاح نفس است اما در تعبیرات شعرا مسئله نفس کشی و نفس کشتن زیاد آمده است. ولی درباره مسئله "نفس کشی" و به‌عبارت‌دیگر خود را درهم شکستن، خود را کوبیدن، یعنی خودبین نبودن و خودپسند و خودخواه نبودن، در عرفان غیر اسلامی طوری سخن گفته‌شده است که غالباً یک نکته بسیار اساسی...

12/27/1393 - 14:39

برون‌گرایی یکی از شاخصه‌ها و مزیت‌های عرفان اسلامی است. عرفان اسلامی بر خلاف عرفان‌های کاذب ضمن دعوت به عرفان و شناخت خداوند و تشویق به قرار دادن اوقاتی برای خلوت با خدای متعال، بعد اجتماعی را نیز در نظر گرفته و یکی از بهترین اوقات بنده را اوقات برآورده کردن نیازها و حاجات دیگر عباد می‌داند. نقطه مقابل عرفان اسلامی...

Pages