پایگاه جامع فرق، ادیان و مذاهب_ وقتی درباره رفتار و اعمال بزرگان، در کتاب‌های تاریخی، مطلبی نقل می‌شود، اگر آن عمل برای ما سنگین، دشوار، یا حتی دور از ذهن باشد، نباید فوراً انکار کنیم.

مثلاً اگر درباره یکی از راویان مورد وثوق گفته شود: «اگر ملک‌الموت بر درِ مسجد باشد، عبادتش بیشتر نمی‌شود». چرا؟ چون او در حالت عادی، همه وقت خود را به عبادت می‌گذرانَد؛ وقتی هم بخواهد یاد مرگ کند، بیش از این نمی‌تواند عبادت کند.

اما گاهی در نقل‌ها، اغراق‌هایی دیده می‌شود. نسبت‌های عجیب، بلکه غیرممکن!

درباره‌ی منصور بن زاذان نقل شده است: بین نماز مغرب و عشاء، قرآن را دو بار ختم کامل می‌کرد و بار سوم را آغاز می‌کرد تا به سوره قصص می‌رسید!

توضیحی که برخی آوردند این است که او «بسیار سریع» قرائت می‌کرد.

آیا می‌توان برای بزرگ جلوه دادن فردی، مدعی شد که او در فاصله‌ی بسیار کوتاهِ بین نماز مغرب و عشاء، چندین ختم قرآن انجام می‌داده است؟!

مگر قرآن او، با قرآن مسلمانان یکی نیست؟

دقت و تفکیک درست بین حقایق و ستایش‌های بیش از حد، خصوصیتی ضروری برای تحلیل دقیق رویدادهای تاریخی است.